Najstarszy polski fortepian znajduje się… w Sandomierzu

Zdjęcie: Fortepian / Fot. Muzeum Diecezjalne w Sandomierzu

W zbiorach Muzeum Diecezjalnego w Sandomierzu znajdziemy najstarszy polski fortepian. Instrument był wykonany w tym królewskim mieście w drugiej połowie XVIII wieku. Powstał specjalnie dla zakonu sióstr benedyktynek. Jego twórcą był organmistrz Ignacy Skurski, który pracował na potrzeby szkoły prowadzonej przez zakonnice.

Fortepian składa się ze skrzyni, która została wykonana z pełnego drewna liściastego: brzozy, klonu lub jaworu, z bokami łączonymi na narożach na tzw. jaskółczy ogon – opisuje dr Urszula Stępień, kustosz muzeum. Skrzynia jest obwiedziona u dołu profilowaną listwą i wsparta na czworokątnych, wygiętych nogach. Klawisze są wyłożone zabarwionym na czarno, lipowym drewnem, a półtony – kością zwierzęcą.

Mechanika tego instrumentu wywodzi się od klawikordu, czyli struny uderzane są metalowymi płytkami, które są umocowane pionowo na końcach dźwigni klawiszowych. Dysponuje czterema rejestrami brzmieniowymi: fortepianu, klawesynu, lutni i klawikordu. Niestety, upływ czasu zrobił swoje i gra na tym instrumencie jest niemożliwa – wyjaśnia Urszula Stępień.

– Pełnego dźwięku tego instrumentu nie usłyszymy, ma on duże ubytki, wymagałby zupełnej rekonstrukcji. Ostatnio dotarły do nas wiadomości, iż drugi taki fortepian znajduje się w prywatnej kolekcji instrumentów historycznych w Saksonii i również był wykonany przez Ignacego Skurskiego – dodała dr Urszula Stępień.

Najstarszy polski fortepian można oglądać na ekspozycji w Muzeum Diecezjalnym. Jest prezentowany w sali, gdzie zobaczymy także inny, interesujący instrument. Jest to pozytyw szkatulny, czyli organy z pierwszej ćwierci XVII wieku, przystosowane do przenoszenia. Ten instrument kilka lat temu przeszedł renowację. Był używany w ubiegłym roku przy nagrywaniu płyty z utworami ze zbiorów sióstr benedyktynek.

---