Muzeum Śląskie w Katowicach zaprasza na wyjątkowe wydarzenia, których motywem przewodnim jest komunikacja jako fundament ludzkiej wspólnoty.
1. Język wilamowski, czyli o niezwykłej postaci Floriana Biesika
W marcu 2026 roku minęła setna rocznica śmierci Floriana Biesika – poety z Wilamowic, który odegrał wyjątkową rolę w historii lokalnej kultury. Zmarł 13 marca 1926 roku w Trieście, pozostawiając po sobie dorobek, który dziś uznawany jest za fundament literatury w języku wilamowskim. Choć większość życia spędził z dala od rodzinnej miejscowości, to właśnie do niej – i do języka dzieciństwa – powracał w swojej twórczości. W ostatnich latach życia stworzył własny system zapisu wilamowskiego i podjął próbę nadania mu literackiego kształtu. Najważniejszym efektem tej pracy był poemat „Óf jer wełt”, inspirowany „Boską komedią”, w którym lokalna mowa została wyniesiona do rangi języka zdolnego opowiadać o sprawach ostatecznych i uniwersalnych.
Florian Biesik jest dziś postrzegany nie tylko jako poeta, ale także jako świadomy twórca formy językowej – ktoś, kto próbował z małego, lokalnego idiomu uczynić narzędzie literatury. W jego twórczości odbija się zarówno tęsknota za miejscem pochodzenia, jak i ambicja, by zachować to, co łatwo mogło zostać zapomniane.
Setna rocznica jego śmierci staje się okazją do ponownego przyjrzenia się tej niezwykłej historii – historii człowieka, który pisał na obrzeżach wielkich kultur, a jednocześnie stworzył dzieło o ambicjach porównywalnych z klasyką literatury europejskiej.
Spotkanie poświęcone Florianowi Biesikowi przybliży jego życie, kontekst powstania jego utworów oraz znaczenie jego pracy dla zachowania dziedzictwa Wilamowic.
Dlaczego ta postać do dziś budzi zainteresowanie badaczy i czytelników? O tym będą rozmawiać znakomici Goście: dr hab. Tomasz Wicherkiewicz, profesor Uniwersytetu im. A. Mickiewicza w Poznaniu oraz dr Tymoteusz Król.
Spotkanie będzie prowadził dr hab. Zbigniew Kadłubek, profesor Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach, główny specjalista ds. rozwoju w Muzeum Śląskim w Katowicach.
Dante z Wilamowic? Opowieść o Florianie Biesiku, poecie, który chciał stworzyć wielką literaturę w małym języku!
14 maja 2026 r., godz. 18:00
Wstęp wolny
Biblioteka Muzeum Śląskiego
2. Inkluzywność w erze cyfrowej
Międzynarodowe webinarium „Sieć w sieci. Inkluzywność w komunikacji i przestrzeni cyfrowej” to wielowymiarowe spojrzenie na to, jak projektować równoległe przestrzenie w sposób dostępny. Komunikacja w świecie rzeczywistym i wirtualnym tworzy rozmaite sieci połączeń. Jak projektować równoległe przestrzenie w sposób dostępny? Jak działają nasze zmysły w przestrzeniach fizycznych i cyfrowych? Czy awatary AI zastąpią tłumaczy języków migowych? Jaki potencjał mogą mieć gry edukacyjne w rozwoju wiedzy na temat neuroróżnorodności? Jak działa nasz mózg w interakcji offline i online ? Zapraszamy do dyskusji podczas webinarium.
Program webinarium:
– Tabitha Jacques (Uniwersytet Gallaudeta w Waszyngtonie) – Signing Ecosystem.
Prelekcja przybliży zagadnienia związane z komunikacją, edukacją, relacjami społecznymi łączącymi osoby Głuche i słyszące, kulturą Głuchych i znaczeniem wspólnoty języków migowych. Zagadnienia będą omówione na przykładzie Uniwersytetu Gallaudeta w Waszyngtonie- ośrodka badań nad kulturą Głuchych, jedynej na świecie uczelni, w której językiem wykładowym jest amerykańskim język migowy (ASL).
– Rafał Bołdys (Sieć Badawcza Łukasiewicz, Instytut Sztucznej Inteligencji i Cyberbezpieczeństwa) – AI i języki migowe – nowe kierunki dostępności cyfrowej.
Prelekcja przybliży działania realizowane w Łukasiewicz – AI w obszarze dostępności cyfrowej dla osób Głuchych, ze szczególnym uwzględnieniem rozwoju technologii wspierających języki migowe – zastosowania sztucznej inteligencji w projektach związanych z komunikacją wizualno-przestrzenną (np. hologram języka migowego), narzędzia informacyjne oraz działania na rzecz zwiększania dostępności publikacji cyfrowych. Wystąpienie pokaże potencjał AI w rozwijaniu inkluzywnego środowiska cyfrowego oraz edukacji dostępnej dla użytkowników języków migowych.
– Grzegorz Gorol (Fundacja ZEN-NeuroInnowacje) – DopaWorld. NeuroOdkrywcy. Poznaj jak działa twój mózg – projekt edukacyjny dotyczący neuroróżnorodności.
Wystąpienie dotyczy gry planszowej „Dopa World” – innowacyjnego narzędzia łączącego funkcję rozrywkową z realnym wsparciem w rozumieniu działania mózgu i mechanizmów motywacji. „Dopa World” redefiniuje klasyczny model gry planszowej – zamiast prostego systemu punktów i losowości wprowadza dynamiczny model funkcjonowania poznawczego, w którym gracze operują na parametrach takich jak motywacja i rozproszenie. Mechanika gry odwzorowuje rzeczywiste zjawiska neurobiologiczne, a zdarzenia i karty (np. Sludge Trapy) reprezentują współczesne wyzwania poznawcze, takie jak przeciążenie bodźcami, prokrastynacja czy uzależnienia cyfrowe.
– Dagmara Stanosz (Muzeum Śląskie/Uniwersytet Śląski w Katowicach) – Szlak Dźwięku i Obrazu Góreckiego/Dobrowolskiego – akustyka i wizualność w interpretacji dziedzictwa kulturowego.
Dźwiękosfera miasta ma znaczenie dla interpretacji dziedzictwa kulturowego, nawigacji, koncentracji. Może być przestrzenią odkrywania nowych znaczeń, inspiracji artystycznych, ale też budowania pola empatii i projektowania narracji. Prelekcja będzie dotyczyła tematu akustyki miasta, relacji między językiem a dźwiękiem, różnymi poziomami odbioru i wrażliwości na dźwięk oraz interpretacji znaków akustycznych w przestrzeni miasta. Kontekstem są działania realizowane w ramach Szlaku Dźwięku i Obrazu Góreckiego i Dobrowolskiego.
Problematyka poruszana podczas spotkania online znajdzie swoją kontynuację w czerwcu podczas think-tanku poświęconego multimodalności narracji. kooperacja z Uniwersytetem Śląskim oraz Politechniką Śląską pozwoli na dalsze zgłębianie tematu immersyjności obrazów i inkluzywnego projektowania przestrzeni publicznych. Dzięki temu muzeum staje się żywym laboratorium komunikacji, łączącym naukę, technologię i wrażliwość na drugiego człowieka.
Webinar realizowany w ramach projektu „Mapowanie percepcji. Projektowanie narracji inkluzywnych w przestrzeniach muzealnych” (Doktorat Wdrożeniowy VII Edycja, Muzeum Śląskie, Uniwersytet Śląski w Katowicach, Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego).
Webinarium „Sieć w sieci”
25 maja, godz. 17.00
platforma ZOOM – Zapisy: [email protected]
3. Święto muzeów i muzealników już wkrótce
Maj to również czas szczególnego święta kultury – już 16 maja odbędzie się kolejna edycja Nocy Muzeów. Na tę okazję Muzeum Śląskie przygotowało wyjątkowy program pod hasłem „Diabeł mówi dobraNOC”, obfitujący w niecodzienne wydarzenia i nocne zwiedzanie industrialnych przestrzeni.
Szczegółowy program znajduje się na stronie: https://muzeumslaskie.pl/gdzie-diabel-mowi-dobranoc-noc-muzeow-w-muzeum-slaskim/.
