Andrzej i Teresa Starmachowie zostaną uhonorowani przez Radę Miasta Krakowa srebrnym medalem „Cracoviae Merenti”. W tym samym kolorze medal otrzyma Politechnika Krakowska. „Cracoviae Merenti” w brązie przypadnie Międzynarodowemu Portowi Lotniczemu im. Jana Pawła II Kraków-Balice.
Krakowscy radni otrzymali już projekty uchwał w sprawie przyznania medali „Cracoviae Merenti”. Decyzje podejmą na jednej z najbliższych sesji Rady Miasta Krakowa, najprawdopodobniej jeszcze w tym miesiącu. Poznajmy uzasadnienie do decyzji o przyznaniu medali „Cracoviae Merenti”, jakie znalazło się w projektach uchwał Rady Miasta Krakowa
Teresa i Andrzej Starmachowie
Od 1989 roku Teresa i Andrzej Starmachowie nieprzerwanie prowadzą Galerię Sztuki Współczesnej znaną powszechnie jako Galeria Starmach (Starmach Gallery) – jedną z najbardziej rozpoznawalnych polskich galerii sztuki współczesnej o międzynarodowej renomie. Od 1997 roku galeria mieści się w zabytkowym XIX-wiecznym budynku dawnego Domu Modlitwy Zuckera w krakowskim Podgórzu, który został przez Państwa Starmachów wzorcowo odrestaurowany i zaadaptowany na nowoczesną przestrzeń wystawienniczą o najwyższych standardach.
Galeria Starmach od ponad trzech dekad odgrywa kluczową rolę w promocji polskiej sztuki współczesnej, prezentując dzieła najwybitniejszych twórców związanych m.in. z „Grupą Krakowską”, takich jak Jerzy Nowosielski, Tadeusz Kantor, Henryk Stażewski czy Magdalena Abakanowicz, a także artystów młodszych generacji. Program galerii obejmuje również prezentacje wybitnych artystów zagranicznych. Istotnym elementem działalności galerii jest realizacja licznych projektów niekomercyjnych, przy stałym zachowaniu bezpłatnego wstępu na wystawy.
Wybitnym osiągnięciem międzynarodowym było zaproszenie Galerii Starmach w 2003 roku – jako pierwszej galerii z Polski – do udziału w prestiżowych targach Art Basel w Szwajcarii, co zaowocowało włączeniem dzieł prezentowanych artystów do kolekcji m.in. Museum of Modern Art w Nowym Jorku oraz Pinakothek der Moderne w Monachium.
Teresa i Andrzej Starmachowie byli inicjatorami i współzałożycielami Fundacji Zofii i Jerzego Nowosielskich, której działalność obejmowała m.in. opracowanie i upowszechnianie spuścizny Jerzego Nowosielskiego. Zorganizowali również przełomowe projekty wystawiennicze poświęcone historii polskiej awangardy, w tym rekonstrukcję legendarnej Wystawy Sztuki Nowoczesnej z 1948 roku, uznane za fundamentalne dla badań nad sztuką polską po 1945 roku.
W 2009 roku, z okazji 20-lecia Galerii Starmach, w Gmachu Głównym Muzeum Narodowego w Krakowie zaprezentowano wystawę „Kolekcja. Dwudziestolecie Galerii Starmach”, będącą wyrazem uznania dla ich wkładu w rozwój kultury i sztuki współczesnej.
W 2023 roku Teresa i Andrzej Starmachowie przekazali w formie daru znaczną część swojej kolekcji polskiej sztuki XX i XXI wieku miastu Kraków, z przeznaczeniem dla Muzeum Sztuki Współczesnej MOCAK oraz Muzeum Fotografii w Krakowie. Donacja ta stanowi jedno z najważniejszych i najbardziej doniosłych wydarzeń tego typu w Polsce w ciągu ostatniego stulecia i wpisuje się w historyczną tradycję budowania publicznych zbiorów muzealnych na bazie prywatnych kolekcji. Całość działalności kolekcjonerskiej i wystawienniczej Państwa Starmachów była prowadzona wyłącznie ze środków własnych.
Ich aktywna działalność zasługuje na uznanie, a srebrny medal „Cracoviae Merenti” jest wyrazem naszej najwyższej wdzięczności Krakowa oraz dostrzeżeniem ich wielkiego przywiązania do dziedzictwa narodowego i wielkiej miłości do Krakowa.
Politechnika Krakowska
Politechnika Krakowska im. Tadeusza Kościuszki w Krakowie od ponad 80 lat stanowi jeden z najważniejszych ośrodków naukowych i edukacyjnych miasta oraz istotny filar jego rozwoju technicznego, przestrzennego i gospodarczego. Od momentu powstania w 1945 r. uczelnia konsekwentnie realizuje swoją misję kształcenia wysoko wykwalifikowanych inżynierów oraz prowadzenia badań naukowych służących rozwojowi społeczeństwa i gospodarki. W tym czasie Politechnika Krakowska wykształciła ponad 120 tysięcy absolwentów, którzy swoją wiedzą i kompetencjami przyczynili się do rozwoju Krakowa, regionu oraz całego kraju.
Dorobek naukowy i ekspercki uczelni od dziesięcioleci wywiera znaczący wpływ na kształtowanie przestrzeni miejskiej Krakowa oraz rozwój jego infrastruktury. Pracownicy i absolwenci Politechniki Krakowskiej uczestniczyli w projektowaniu wielu ważnych realizacji architektonicznych i urbanistycznych, a także w opracowywaniu koncepcji planistycznych oraz projektów przestrzeni publicznych. Ich działalność przyczyniła się do powstania licznych obiektów użyteczności publicznej, zespołów urbanistycznych i elementów infrastruktury miejskiej, które na trwałe wpisały się w krajobraz miasta.
Szczególne znaczenie ma również wkład uczelni w ochronę i konserwację dziedzictwa kulturowego Krakowa. Specjaliści związani z Politechniką Krakowską uczestniczyli w badaniach, projektach i pracach konserwatorskich dotyczących wielu najcenniejszych zabytków miasta, w tym m.in. Wzgórza Wawelskiego, Rynku Głównego, Kościoła Mariackiego oraz licznych obiektów historycznych znajdujących się na obszarze Starego Miasta i dawnej Twierdzy Kraków.
Politechnika Krakowska odgrywa także istotną rolę w rozwoju infrastruktury transportowej i komunalnej miasta. Eksperci uczelni wspierają Kraków w planowaniu systemu transportowego, analizach ruchu miejskiego oraz opracowywaniu rozwiązań służących poprawie mobilności mieszkańców. Uczelnia uczestniczy również w projektach związanych z modernizacją infrastruktury technicznej, rozwojem systemów energetycznych oraz wdrażaniem nowoczesnych rozwiązań środowiskowych.
Badania prowadzone na Politechnice Krakowskiej mają istotne znaczenie dla działań miasta w zakresie ochrony środowiska i przeciwdziałania zmianom klimatycznym. Obejmują one m.in. poprawę jakości powietrza, gospodarowanie zasobami wodnymi, rozwój efektywności energetycznej oraz wdrażanie rozwiązań związanych z gospodarką o obiegu zamkniętym.
Politechnika Krakowska jest również ważnym ośrodkiem naukowym o rosnącej renomie międzynarodowej. Uczelnia uczestniczy w licznych projektach badawczych oraz programach współpracy naukowej w Europie i na świecie, wzmacniając wizerunek Krakowa jako znaczącego ośrodka akademickiego. Wieloletni wkład Politechniki Krakowskiej w rozwój przestrzenny, gospodarczy, naukowy i kulturowy miasta sprawia, iż uczelnia zajmuje szczególne miejsce w jego historii i współczesności. Jej działalność w trwały sposób przyczyniła się do kształtowania nowoczesnego oblicza Krakowa oraz budowania jego potencjału intelektualnego i innowacyjnego.
Lotnisko w Balicach
Międzynarodowy Port Lotniczy im. Jana Pawła II Kraków–Balice sp. z o.o. jest jedną z najważniejszych instytucji infrastrukturalnych i gospodarczych Krakowa oraz całej Małopolski. Jego historia sięga końca XIX wieku, kiedy to w Rakowicach funkcjonowało jedno z pierwszych lotnisk na ziemiach polskich. Po odzyskaniu niepodległości w 1918 roku krakowski port lotniczy jako pierwszy został przejęty przez władze polskie, stając się istotnym ośrodkiem rozwoju cywilnej komunikacji lotniczej.
W latach 60. XX wieku rolę lotniska cywilnego przejęły Balice, a dynamiczny rozwój portu następował mimo licznych wyzwań gospodarczych i politycznych. Przełomowym momentem było powołanie w 1996 roku spółki Międzynarodowy Port Lotniczy Kraków–Balice sp. z o.o., której celem stała się rozbudowa, modernizacja i profesjonalne zarządzanie krakowskim lotniskiem. Od tego czasu port lotniczy konsekwentnie umacnia swoją pozycję największego regionalnego lotniska w Polsce, ustępując jedynie warszawskiemu Lotnisku Chopina.
Lotnisko w Balicach nosi imię Jana Pawła II – patrona o szczególnym znaczeniu symbolicznym dla Krakowa i Polski. To właśnie stąd Papież Polak wielokrotnie wylatywał do Rzymu, a w 1999 roku poświęcił kamień węgielny pod rozbudowę portu lotniczego, podkreślając jego rangę i znaczenie.
Wejście Polski do Unii Europejskiej oraz strefy Schengen zapoczątkowało okres dynamicznego wzrostu liczby pasażerów i połączeń. Kraków Airport stał się ważnym węzłem komunikacyjnym Europy Środkowo-Wschodniej, obsługując zarówno tradycyjnych, jak i niskokosztowych przewoźników. W 2024 roku lotnisko obsłużyło blisko 11 milionów pasażerów, a w rekordowym 2025 roku. 13 milionów. Spółka realizuje długofalową strategię rozwoju do roku 2036, zapewniając dalszą rozbudowę infrastruktury i wzrost przepustowości.
Dziś Kraków Airport funkcjonuje całodobowo, zapewniając zatrudnienie niemal 5 tysiącom pracowników i przyczyniając się w istotny sposób do rozwoju gospodarczego regionu. Lotnisko odgrywa kluczową rolę w rozwoju turystyki, biznesu, nauki, przemysłu spotkań (MICE) oraz wydarzeń kulturalnych i sportowych o randze międzynarodowej. Bez rozbudowanej siatki połączeń lotniczych nie byłoby możliwe m.in. zorganizowanie w Krakowie prestiżowych kongresów i wydarzeń międzynarodowych.
Port lotniczy aktywnie uczestniczy również w promocji Krakowa i regionu, współpracując z samorządem w zakresie budowania wizerunku miasta jako miejsca atrakcyjnego, nowoczesnego i przyjaznego. Prowadzi Centrum Edukacji Lotniczej, wydaje magazyn „Airgate” oraz angażuje się w inicjatywy z zakresu zrównoważonego rozwoju i odpowiedzialności społecznej.
Wieloletnia, efektywna kooperacja Miasta Krakowa z zarządem Kraków Airport przynosi wymierne korzyści promocyjne i gospodarcze, czego przykładem są wspólne działania międzynarodowe, misje gospodarcze oraz uruchamianie nowych, strategicznych połączeń lotniczych, w tym planowanego połączenia Kraków–Abu Dhabi.
Dorobek Międzynarodowego Portu Lotniczego im. Jana Pawła II Kraków–Balice sp. z o.o., jego znaczenie dla rozwoju Krakowa, regionu i kraju, a także trwały wkład w budowanie pozytywnego wizerunku Gminy Miejskiej Kraków w Polsce i na świecie, w pełni uzasadniają uhonorowanie spółki brązowym medalem „Cracoviae Merenti” z okazji jubileuszu 30-lecia jej działalności.
(GEG)