Pomyśleć, iż autor ready-mades zaczynał jako malarz. W 1913 r. podczas wystawy „Armory Show” sensację wywołał jego obraz „Nude Descending a Staircase, No. 2”. Malarstwo jednak gwałtownie zarzucił i zajął się dadaizmem. A oryginał „Fontanny” zaginął – podobno wylądował na śmietniku...
Czytaj też: Pięć wystaw na dobry początek wiosny. Od Ewy Partum po Muzeum Plakatu
To być może najmniej zrozumiana postać spośród tzw. wielkich nazwisk w historii sztuki. Pan od pisuaru i malowanych wąsów Mona Lisy? Takie skojarzenia przez cały czas nie należą do rzadkości. Dyskusja, czy sztukę zniszczył, czy napisał na nowo, adekwatnie nie wygasła. Kolejne pokolenia przychodzą i mierzą się z dziedzictwem Duchampa, zmarłego w 1968 r. we Francji. Kilka miesięcy wcześniej przez kraj przetoczyła się fala protestów znana jako „paryski maj”.
Duchamp ostatni raz retrospektywę w USA miał ponad pół wieku temu, oczywiście w MoMA. Był przełom 1973/74, trwała zimna wojna. Triumfy święciły konceptualizm i minimalizm, malarstwo było w odwrocie. Rynek sztuki, w porównaniu z dzisiejszym napompowanym miliardami dolarów molochem, praktycznie nie istniał. W sztuce wszystkie drogi wiodły do Ameryki, a przede wszystkim do Nowego Jorku i na Manhattan.
Czytaj też: Jeden obraz droższy niż całe MSN? W Nowym Jorku padł rekord aukcyjny
Bohater retrospektywy prawdopodobnie zdziwiłby się, iż na kartach historii zapisał się jako najważniejsza postać XX-wiecznej sztuki. Skwitowałby to pewnie z rozbrajającą ironią. Rewolucja, jaką zapoczątkował, jest jednak faktem.
MoMA pokaże ok. 300 prac wybitnego artysty intelektualisty – to będzie podróż przez sześć dekad twórczości Duchampa. Kpiarza, a zarazem nieuchwytnego geniusza. Ekspozycja potrwa cztery miesiące, do drugiej połowy sierpnia. To i długo, i niedługo. Lepiej kupić bilety z wyprzedzeniem, bo zainteresowanie będzie ogromne. Szykuje się w końcu muzealny blockbuster roku.
Wystawa będzie miała trzy odsłony. Po Nowym Jorku część druga jesienią otworzy się w Philadelphia Art Museum. Natomiast wiosną 2027 r. Duchamp zawita do paryskiego Grand Palais. Komu do USA nie po drodze, musi zaczekać na Francję. Dla Duchampa raczej warto.