Muzeum Narodowe w Lublinie pozyskało trzy cenne obiekty, które uzupełniły kolekcję “Widoków Lublina i Lubelszczyzny”. Należą do nich manualnie kolorowana grafika autorstwa Antoniego Fietty oraz dwa widoki Leona Wyczółkowskiego. Specjalny pokaz grafik potrwa do 1 lutego 2026.
“Widoki Lublina i Lubelszczyzny” to obszerny zespół prac rysunkowych i graficznych kolekcji Muzeum Narodowego w Lublinie. Stanowią one cenny materiał ikonograficzny będący źródłem wiedzy o przeszłości miasta i regionu w sensie architektonicznym, topograficznym i obyczajowym. Jednym z priorytetów rozbudowy kolekcji muzeum jest rozwijanie jej o obiekty dokumentujące ikonografię grodu nad Bystrzycą – zarówno panoramiczne widoki miejskie, portrety reprezentacyjnych budowli i historycznych symboli Lublina, jak i przedstawienia mniej znanych zakątków miasta.
Widok ogólny Lublina (Lublin od strony Probostwa św. Mikołaja), Fietta, Antoni, Hackert, P. E. (autor rysunku)
„Widok ogólny Lublina” Antoniego Fietty, wydawcy i litografa, należy do najcenniejszych XIX-wiecznych dokumentów ikonograficznych miasta. W przeciwieństwie do najstarszego i najbardziej znanego widoku Lublina, stworzonego przez Abrahama Hogenberga w ujęciu od południa, praca przedstawia miasto od strony północnej, ze wzgórza Czwartek. Widok reprezentuje typ XIX-wiecznych przedstawień architektury polskiej związanych z dążeniem do zachowania pamiątek przeszłości i dokumentowania ich stanu. Miało to służyć rozpowszechnianiu wiedzy na temat narodowych zabytków. Autor nie koncentruje się wyłącznie na architekturze – łączy ją ze sztafażem i rozbudowanym tłem krajobrazowym, co nadaje przedstawieniu charakter romantycznej nastrojowości.
Twórcą zbioru prac o wielkim znaczeniu dokumentacyjnym dla Lublina jest Leon Wyczółkowski – jeden z najwybitniejszych artystów przełomu XIX i XX wieku. Jego dorobek artystyczny obejmuje prace w wielu technikach – począwszy od malarstwa olejnego i akwareli, poprzez pastel, rysunek czy grafikę, której poświęcił się, porzuciwszy malarstwo olejne. Wyczółkowski stworzył najpiękniejszy graficzny portret Lublina – wydaną w latach 1918–1919 tekę poświęconą widokom miasta. Wśród siedemnastu litograficznych plansz znalazły się dwa umieszczane wymiennie przedstawienia Bramy Krakowskiej.
Prezentowana kompozycja stanowi rysunkowe ujęcie motywu, które być może posłużyło jako wcześniejszy wstępny szkic do litograficznych wizji historycznego symbolu Lublina. Dążąc do połączenia realistycznej prawdy i poetyckiego nastroju, artysta zastosował typowy dla swojej twórczości efekt monumentalizacji – wysunięta na pierwszy plan dominująca bryła Bramy została skontrastowana z drobną sylwetką postaci ludzkiej i akcentami przyrody.
W odmienny sposób Wyczółkowski zaprezentował kościół pw. św. Józefa Oblubieńca Najświętszej Marii Panny. Artysta zrezygnował z ujęcia reprezentacyjnej fasady świątyni na rzecz bardziej kameralnego kadru, który przedstawia ją od strony ulicy Karmelickiej. O charakterze widoku decyduje nietypowe kadrowanie skoncentrowane na zbliżeniu górnych partii kościoła oraz rezygnacja z detalu na rzecz bardziej wrażeniowej kompozycji. Podczas pobytu w Lublinie Wyczółkowski zatrzymał się w mieszkaniu użytkowanym przez lubelskiego farmaceutę Feliksa Grodzkiego, któremu być może w dowód wdzięczności podarował prezentowany rysunek.
Lubliniana. Pokaz nowych nabytków Muzeum Narodowego w Lublinie
Zamek Lubelski (hol przed wejściem na Galerię Malarstwa Polskiego XIX i XX wieku), 20 grudnia 2025 – 1 lutego 2026
