źródło: materiały prasoweJeszcze kilka lat temu dyskusja o czytelnictwie w Polsce była raczej pesymistyczna. Raporty wskazywały na spadki, a książka przegrywała walkę o uwagę odbiorców z mediami cyfrowymi (e-booki, audiobooki, artykuły internetowe). Najnowsze dane pokazują jednak wyraźną zmianę. Z raportu Biblioteki Narodowej „Stan czytelnictwa w Polsce” wynika, iż w 2023 roku 43 proc. Polaków przeczytało przynajmniej jedną książkę w ciągu roku. To wyraźny wzrost w porównaniu z rokiem 2022, gdy kontakt z książką deklarowało 34 proc. badanych.
Zmiana nie polega tylko na samych liczbach. Widać ją także w tym, jakie książki wybierają czytelnicy i czego od nich oczekują. Coraz częściej chodzi o literaturę, która pozwala lepiej zrozumieć współczesność, historię czy relacje społeczne.
Jakie książki czytają dziś Polacy
Analizy czytelnictwa pokazują, iż popularność poszczególnych gatunków literackich jest stosunkowo stabilna. Najczęściej wybierane są kryminały, powieści obyczajowe oraz literatura faktu. Coraz większą rolę odgrywają także reportaże i książki popularnonaukowe.
To nie jest przypadek. W czasach szybkiego obiegu informacji wielu czytelników szuka publikacji, które porządkują wiedzę i oferują szerszy kontekst wydarzeń znanych z codziennych wiadomości. Dlatego właśnie literatura non–fiction i reportaż od kilku lat należą do najszybciej rosnących segmentów rynku. Przykłady takich książek i wielu wielu innych można znaleźć u partnera tego artykułu – Księgarni Internetowej Znak.
Trendy czytelnicze w Polsce
Dane z raportów Biblioteki Narodowej pozwalają zauważyć kilka ważnych zjawisk. Po pierwsze, czytelnictwo jest silnie powiązane z wykształceniem i stylem życia. Najczęściej czytają osoby z wyższym wykształceniem oraz mieszkańcy większych miast.
Po drugie, książki bardzo często krążą między czytelnikami. Wiele z nich trafia do rąk odbiorców dzięki bibliotekom, których według danych Głównego Urzędu Statystycznego, w Polsce działa ponad 7 tysięcy.
Warto też zwrócić uwagę na zmiany w sposobie czytania. Coraz częściej czytelnicy sięgają po książki w krótszych fragmentach – zaraz przed snem, w podróży lub w przerwach między obowiązkami.
Najpopularniejsze gatunki książek w ostatnich latach
Choć rynek wydawniczy jest bardzo zróżnicowany, kilka kategorii utrzymuje się na czele zainteresowania czytelników. Ten trend widać również w zestawieniach i sugestiach wydawnictw, np. publikacja Wydawnictwa Znak „Plebiscyt Książka Roku 2025 Lubimyczytać.pl: na co zagłosować? Wybór redakcji Księgarni Znak”, w którym redakcja wskazuje tytuły szczególnie warte uwagi czytelników.
Najczęściej wybierane są:
- kryminały i sensacja – ok. 27-30 proc. wskazań,
- powieści obyczajowe i literatura popularna – ok. 24-26 proc.,
- literatura faktu i reportaż – ok. 18-20 proc.,
- książki popularnonaukowe i historyczne – ok. 10-12 proc.,
- fantastyka – ok. 8-10 proc.
Szczególnie widoczny jest wzrost popularności reportażu i literatury historycznej. Takie książki pozwalają spojrzeć szerzej na tematy obecne w codziennych wiadomościach – od konfliktów międzynarodowych po przemiany społeczne i spory o historię.
Dlaczego czytanie znów zyskuje popularność
Rosnące zainteresowanie książkami można tłumaczyć kilkoma czynnikami. Wielu czytelników szuka spokojniejszej formy kontaktu z wiedzą i historią niż krótkie treści internetowe. Książka pozwala zatrzymać się przy jednym temacie i zobaczyć go z różnych perspektyw.
Widać to także w ofercie wydawnictw. Coraz więcej publikacji łączy przystępny styl z pogłębioną analizą wydarzeń, zjawisk społecznych czy historii. Właśnie dlatego literatura faktu i reportaż stały się w ostatnich latach tak popularne.
Osoby, które chcą sprawdzić, po jakie tytuły z tego nurtu sięgają dziś czytelnicy, mogą zajrzeć do katalogów wydawniczych – przykładowe książki z tej kategorii można znaleźć m.in. na stronie wydawnictwa Znak.
Czy czytelnictwo będzie dalej rosło?
Raporty Biblioteki Narodowej sugerują, iż książki nie znikają z życia czytelników, mimo rosnącej konkurencji ze strony mediów cyfrowych. Wzrost czytelnictwa w ostatnich latach pokazuje, iż wiele osób wciąż szuka pogłębionych treści, które pozwalają lepiej zrozumieć wydarzenia i procesy społeczne. Wszystko wskazuje więc na to, iż książka jeszcze długo pozostanie ważnym elementem życia kulturalnego i jednym z najtrwalszych sposobów porządkowania wiedzy o gwałtownie zmieniającym się świecie.