Książka wszystkich rzeczy – recenzja spektaklu. Dzieci i ryby głosu nie mają

popkulturowcy.pl 2 godzin temu

Książka wszystkich rzeczy to najnowszy spektakl Teatru Telewizji w reżyserii Karoliny Maciejaszek. Adaptacja powieści Guusa Kuijera przenosi widza w świat dziecięcego bólu i przemyśleń.

Spektakl Maciejaszek w zręczny sposób przedstawia problem przemocy domowej i poszukiwania Boga. 9-letni Thomas (Patryk Krok) musi się mierzyć z okrutnym światem zbudowanym przez jego ojca (Wojciech Niemczyk). Poprzez rozmowy z Jezusem (Rob Wasiewicz) i panią von Amersfoort (Izabela Kuna) chłopiec próbuje stworzyć go jednak na nowo. W międzyczasie pisze trochę zuchwałą książkę i przeżywa swoją pierwszą miłość. Historia zaczyna się jednak od wprowadzenia, które prezentuje starszy Thomas (Mateusz Górski).

Kadr ze spektaklu

Klimat spektaklu buduje Wojciech Niemczyk, który swoim donośnym głosem wzbudza grozę. Jego portret przemocowego ojca realnie przeraża. Bohater chowa swój strach za wiarą i własną przewagą fizyczną, by następnie wprowadzać w domu terror. Niemczyk gra przekonująco, a jego krzyk jeży włosy na głowie. Choć to wyrażenie może wydawać się nie na miejscu, to postać mężczyzny idealnie współgra to z przestraszoną matką (Marta Ścisłowicz). Jej lęk wręcz zaraża. Widz zaczyna się bać o życie bohaterki oraz jej dzieci. Kobieta naiwnie próbuje przeciwstawić się panującym w domu zasadom. Ścisłowicz i Niemczyk prezentują pełen przemocy świat patriarchatu, który Thomas, niekoniecznie świadomie, próbuje obalić.

Kolorowym promykiem, który wprowadza zmiany w życie rodziny, jest czarownica mieszkająca w tej samej klatce, pani von Amersfoort. Po tym jak Thomas pierwszy raz odwiedza jej mieszkanie, zachodzi w nim przemiana. Kobieta pomaga mu przewartościować własny świat. Jest bohaterką wprowadzającą do spektaklu świeżość i kolory. Stanowi mocny punkt produkcji, który pozwala oderwać się od przemocowego życia sąsiadów.

Kadr ze spektaklu

Książka wszystkich rzeczy ciekawie przedstawia wątek wiary. Z jednej strony widzimy ojca, który z Bogiem na ustach dopuszcza się przemocy na własnej rodzinie. Z drugiej strony do Thomasa przychodzi Jezus, który krytykuje działania mężczyzny. Religia jest więc ważnym elementem spektaklu, jednak zostaje zaprezentowana w różnorodny sposób, co wpływa na cały wydźwięk sztuki. Ojciec regularnie czyta Pismo Święte, co nakłania Thomasa do sprowadzenia na dom plag egipskich. Jednak w ustach mężczyzny treści kojarzone z Bogiem wypadają niewiarygodnie. Głosi on bowiem potrzebę i moc wiary, równocześnie samemu łamiąc jej podstawowe założenia. Mężczyzna, który przed chwilą się modlił, potrafi rzucić się na żonę z pięściami, gdy ta staje w obronie własnego dziecka. Warstwa religijna podbija wątek przemocy, podkreślając jej okropność.

Jest też pozytywne spojrzenie na wiarę, które przedstawione jest za sprawą postaci Jezusa. Pojawia się on, gdy Thomas jest w potrzebie. Razem rozważają istnienie Boga i dyskutują na temat przemocy. Jezus jest postacią, która przywraca chłopcu wiarę w religijny świat. Choć Thomas sam stwierdza, iż zabił Boga, to za sprawą gościa zaczyna przychylniej patrzeć na ojca, w którym dostrzega strach. Wątek z Jezusem stanowi przeciwwagę dla scen czytania Pisma Świętego, które kończą się krzykiem i przemocą. Obrazuje poszukiwania dzieci, które ślepo podążają za przekonaniami rodziców. Thomas nie chce dać się zamknąć w bańce wiary narzuconej mu przez ojca, więc sam próbuje stworzyć swój świat. Jezus, często w humorystyczny sposób, przedstawia wartości nowej, dziecięcej rzeczywistości. Rob Wasiewicz w duecie z Patrykiem Krokiem wypada niezwykle przekonująco. Rozluźnia napiętą atmosferę zbudowaną przez domowe konflikty.

Kadr ze spektaklu

Przyciągającym uwagę elementem spektaklu jest kreacja świata przedstawionego. Książka wszystkich rzeczy wychodzi z kartek zapisywanych przez Thomasa i ilustruje widzom świat chłopaka. dzięki rysunków czy wycinanek pokazywane są opisywane przez bohatera wspomnienia. Wprowadza to radosny nastrój i wskazuje, iż książka faktycznie jest pisana przez dziecko. Taki sposób opowiadania historii kontrastuje z trudnymi tematami, które porusza spektakl. Dzięki temu widz uświadamia sobie, iż koszmar rodzinny, który został przedstawiony, jest realnym problemem, z którym muszą się mierzyć dzieci. Thomas znalazł wytchnienie w pani von Amersfoort, jednak żył w pokazanym świecie od lat. Spektakl skłania więc do refleksji na ciężkie tematy związane z dzieciństwem.

– Kim chciałbyś zostać, kiedy dorośniesz?

– Jak dorosnę, zostanę szczęśliwym.

Thomas pisze Książkę wszystkich rzeczy jako opowieść bólu i strachu. Nie jest to bajka, choć można powiedzieć, iż kończy się happy endem. Spektakl Karoliny Maciejaszek jest z pewnością ważnym dziełem. Pytania, które stawia, nie pozwalają o sobie zapomnieć. W świecie Thomasa, przesiąkniętym strachem i nienawiścią, rodzi się nadzieja, którą czerpie od innych bohaterów. Chłopak pisze więc książkę, by swoją zuchwałością zbudować sobie lepszy świat.

Kadr ze spektaklu

Najnowszy spektakl Teatru Telewizji porusza temat doskonale wszystkim znany. Robi to jednak z pewną lekkością przekazu. Dziecięcy świat w konfrontacji z przemocą wypada boleśnie wiarygodnie. Maciejaszek świadomie poprowadziła ekipę, dzięki czemu powstało ważne i przejmujące dzieło. Książka wszystkich rzeczy, w trudności swojej tematyki, jest przyjemnym spektaklem. Adaptacja holenderskiej powieści urzeka i angażuje. Choć morał płynący z historii nie jest nadzwyczaj odkrywczy, to odnajduje swoje zastosowanie w życiu codziennym.


Fot. główna: Teatr Telewizji

Idź do oryginalnego materiału