Kryzys nie zawsze musi oznaczać straty i utratę reputacji. Może też stać się impulsem do zmian, ale wiele zależy od tego, jak organizacja czy konkretna osoba na niego zareaguje. Pod wpływem emocji i presji czasu łatwo o błędy, które mogą pogorszyć sytuację – wskazuje Anna Garwolińska, specjalistka w dziedzinie komunikacji kryzysowej. Jak podkreśla, w zarządzaniu kryzysowym zbyt szybka reakcja może przynieść więcej szkody niż pożytku, dlatego czasem lepiej się powstrzymać od komentarza, niż pochopnie próbować wyjaśniać sytuację.
– Kryzys zawsze się zdarza i może mieć różny charakter. To, czy wykorzystamy go do tego, żeby coś zmienić, czy polegniemy, bardzo zależy od reakcji człowieka lub organizacji. Wbrew pozorom kryzys to także szansa. W zależności od naszej reakcji może być nauczką, pewnym etapem albo po prostu upadkiem. A po upadku pojawia się pytanie, jak człowiek czy organizacja się z niego podnosi – mówi agencji Newseria Anna Garwolińska, specjalistka w dziedzinie doradztwa strategicznego, komunikacji korporacyjnej i kryzysowej, autorka książki „Jaki piękny kryzys dziś mamy”.
Z badania Economist Enterprise, przeprowadzonego w marcu i kwietniu 2026 roku na zlecenie FTI Consulting wśród 1100 osób odpowiedzialnych za decyzje prawne w dużych organizacjach, wynika, iż choć firmy przygotowują się na sytuacje kryzysowe, nie zawsze są gotowe, by skutecznie na nie reagować. Prawie 70 proc. badanych organizacji ma pisemny plan zarządzania kryzysowego, ale tylko 17 proc. stosuje proaktywne podejście, które obejmuje regularne testowanie procedur i rozpoznawanie zagrożeń, zanim przerodzą się one w poważny kryzys.
– Słowa, których używamy bardzo gwałtownie – bo w kryzysie wydaje się, iż należy odpowiedzieć natychmiast – potrafią „zabić” osobę, która nie sprawdzi tego, co mówi. Czasem trzeba zrobić krok do tyłu, wziąć głęboki oddech, żeby móc powiedzieć dwa słowa, ale kluczowe. Poza tym człowiek w kryzysie zaczyna mieć tunelowe myślenie. Mamy bardzo ograniczone pole widzenia i wtedy popełniamy błędy. choćby ja, która od 1993 roku zajmuję się kryzysami, kiedy mnie zaatakowano, poprosiłam kolegę o konsultację, bo wiedziałam, iż moje emocje odbierają mi obiektywizm – podkreśla Anna Garwolińska.
Szybkość reakcji nie przesądza jednak o skuteczności komunikacji kryzysowej. Jak wskazują autorzy analizy opublikowanej w 2025 roku w czasopiśmie „Organizational Dynamics”, ważne są także jasność przekazu i empatia wobec osób dotkniętych kryzysem. Zarówno opóźnione odpowiedzi, jak i niewłaściwy sposób komunikacji mogą osłabiać zaufanie do organizacji i utrudniać jej wyjście z kryzysu.
– Słowo jest potęgą, ale to nie wszystko. Żeby uratować organizację, oprócz słowa musi być prawda i strategia, jak tego słowa użyć. Przed sądem mówimy, iż będziemy mówić prawdę, tylko prawdę, ale nie nagą prawdę, tylko raczej taką, która jest skonstruowana jak dobra opowieść. Na tym polega praca słowem – ocenia autorka książki „Jaki piękny kryzys dziś mamy”. – Drugą częścią tego procesu jest praca z człowiekiem, który znajduje się w kryzysie. Organizacja to jedno, ale człowiek, który staje przed sądem czy komisją śledczą, to zupełnie co innego. Musimy wychwycić, które słowa i w jaki sposób działają na daną osobę.
Odbudowa zaufania po kryzysie może być znacznie trudniejsza niż samo opanowanie sytuacji. Z analizy opublikowanej w 2026 roku w czasopiśmie „Business Horizons”, obejmującej 177 spółek giełdowych, wynika, iż niemal 30 proc. z nich doświadczyło kryzysów zaufania związanych m.in. ze skandalami dotyczącymi kierownictwa lub problemami w działalności. W analizowanym okresie tylko 24 proc. firm, które doświadczyły poważnego naruszenia zaufania, zdołało je odbudować. Autorzy podkreślają, iż szanse na odzyskanie wiarygodności zależą m.in. od przyczyn kryzysu oraz sposobu reagowania organizacji.
W ocenie Anny Garwolińskiej kłamstwo nie jest dobrą strategią na walkę z kryzysem.
– Kłamstwo w ostatnich latach zrobiło gigantyczną karierę. Pamiętam pewnego pana, notabene też opisanego w mojej książce, który twierdził oficjalnie, iż im większe jest kłamstwo, im dalej leży od prawdy, im bardziej jest nieprawdopodobne, tym większą karierę robi i tym łatwiej nim manipulować. Ja uważam, iż koniec końców prawda wyjdzie na jaw. Być może bardzo późno, być może nie tak, jak byśmy chcieli, ale tak jak nie da się stworzyć człowieka od podstaw, wykreować go jako lidera, kiedy nim nie jest, tak prawda o organizacji czy o sytuacji w pewnym momencie wyjdzie na jaw – mówi Anna Garwolińska.
Nieprawdziwe informacje mogą mieć bezpośredni wpływ na reputację przedsiębiorstw i zaufanie do nich. Z badania opublikowanego w lipcu 2026 roku w czasopiśmie „Corporate Reputation Review” wynika, iż zarówno celowe wprowadzanie odbiorców w błąd, jak i nieświadome rozpowszechnianie nieprawdziwych informacji osłabiają zaufanie do organizacji.
– Wszystkie firmy PR-owe i konsultingowe piszą, iż zarządzają kryzysem. Konia z rzędem temu, kto przeprowadził kryzys typu kontrolerzy ruchu lotniczego czy zanieczyszczenie Odry. Ja znam może cztery–pięć osób w Polsce i może 10 w Europie, którym powierzyłabym zarządzanie moim kryzysem. Trzeba połączyć bardzo różne przestrzenie, bardzo różne grupy interesariuszy, wiedzieć, co się może zdarzyć, i przewidywać wszystko, co najgorsze, żeby zdarzyło się to, co najlepsze. Poza tym kryzys to wojna nerwów i ktoś, kto przeprowadził ileś kryzysów, jest bezcenny. Doświadczenie w tym wypadku jest warte każdych pieniędzy – przekonuje ekspertka.
W sytuacjach kryzysowych firmy często korzystają z pomocy zewnętrznych doradców, choć nie zawsze robią to odpowiednio wcześnie. Z badania Economist Enterprise, przeprowadzonego na zlecenie FTI Consulting, wynika, iż ponad 80 proc. organizacji sięga po zewnętrzne wsparcie dopiero wtedy, gdy wzrasta ryzyko prawne czy reputacyjne albo kryzys już trwa. Zarządzanie kryzysem wymaga jednak nie tylko umiejętności komunikacyjnych, ale także oceny zagrożeń, koordynacji działań i przewidywania skutków podejmowanych decyzji.
Nowa książka Anny Garwolińskiej „Jaki piękny kryzys dziś mamy”, która ukazała się 28 października nakładem wydawnictwa Purple Book, to thriller polityczno-biznesowy osadzony w Polsce lat dwutysięcznych. Autorka przedstawia 10 kryzysów rozgrywających się na styku polityki, wielkiego biznesu, mediów i wymiaru sprawiedliwości. Główną bohaterką jest Jadwiga Garlińska, która wraz ze swoim zespołem pomaga politykom i przedsiębiorcom w sytuacjach zagrażających ich reputacji. Książka jest inspirowana prawdziwymi wydarzeniami, ale łączy je z literacką fikcją.








