Krystyna Zachwatowicz-Wajda odbierze akt nadania Honorowego Obywatelstwa Miasta Krakowa

krknews.pl 6 godzin temu

Podczas uroczystej sesji Rady Miasta Krakowa, zaplanowanej na 21 maja 2027 roku, Krystyna Zachwatowicz-Wajda odbierze akt nadania jej Honorowego Obywatelstwa Miasta Krakowa. Sesja zwołana z okazji Święta Miasta odbędzie się w Sali Obrad Rady Miasta Krakowa im. Stanisława Wyspiańskiego w Pałacu Wielopolskich przy Placu Wszystkich Świętych 3-4 w Krakowie.

Grono Honorowych Obywateli Stołecznego Królewskiego Miasta Krakowa oficjalnie powiększyło się 22 kwietnia 2026 roku. Tego dnia Rada Miasta Krakowa przyznała ten zaszczytny tytuł prof. Krystynie Zachwatowicz-Wajdzie. Decyzja krakowskiego samorządu była wyrazem uznania dla drogi zawodowej i społecznej prof. Zachwatowicz-Wajdy, której nazwisko od dekad jest nierozerwalnie związane z najważniejszymi wydarzeniami w polskiej kulturze. W uzasadnieniu uchwały podkreślono, iż wyróżnienie to stanowi podziękowanie za jej ogromny wkład w rozwój teatralnego i filmowego oblicza Krakowa. Jej kandydaturę do najważniejszego wyróżnienia miasta Krakowa zgłosił prezydent Aleksander Miszalski, inicjatywę zaakceptowała Komisja Główna Rady Miasta Krakowa. Ostateczna decyzja należała do radnych.

Warszawianka z urodzenia. Krakowianka od wczesnej młodości

Krystyna Anna Zachwatowicz-Wajda urodziła się 16 maja 1930 roku w Warszawie, jako córka architekta Jana Zachwatowicza. Już w młodym wieku w czasie II wojny światowej zaangażowana była w działalność konspiracyjną jako członkini Szarych Szeregów. Uczestniczyła jako sanitariuszka i łączniczka w Powstaniu Warszawskim, za co uhonorowano ją londyńskim krzyżem Armii I(rajowej. Po zakończeniu wojny ukończyła studia na kierunku historia sztuki na Uniwersytecie Jagiellońskim, a także uzyskała dyplom na Wydziale Scenografii krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych im. Jana Matejki.

Od końca lat 50 . XX wieku aktywnie uczestniczyła w życiu teatralnym i filmowym miasta Krakowa. Jako scenograf zadebiutowała w 1955 roku projektem do operetki „Wesoła wdówka” w Krakowskim Teatrze Muzycznym. Od 1956 roku występowała jako aktorka w Teatrze Cricot 2 Tadeusza Kantora oraz w „Piwnicy pod Baranami” Piotra Skrzyneckiego. Związana była z tetrami: Teatrem Ludowym, gdzie współpracowała przy inscenizacjach dzieł klasyków, takich jak Dostojewski i Wyspiański, Teatrem im. Juliusza Słowackiego, Operą Krakowską i Teatrem Starym, gdzie współpracowała z wybitnymi reżyserami teatralnymi i operowymi. To właśnie praca w Starym Teatrze była okresem przełomowym dla rozwoju twórczości Artystki. Już wcześniej jej projekty – jak choćby scenografia do gliwickiej prapremiery Ślubu Witolda Gombrowicza w reżyserii Jerzego Jarockiego – potwierdziły jej niecodzienny talent, wrażliwość i nowatorstwo w podejściu do materii scenograficznej.

Debiut ekranowy – u Wajdy

Współpracowała z całą plejadą reżyserów, których dokonania zapisały najpiękniejsze karty w dziejach teatru polskiego. Pani Profesor wychowała kolejne pokolenia scenografów, dzieląc się nie tylko wiedzą, ale także postawą otwartości i gotowości dialogu. Od początku pracy zawodowej zrealizowała ponad 150 scenografii do przedstawień teatralnych, opery i filmu, zarówno w Polsce, jak i za granicą – m.in. w Zurychu, Paryżu, Monachium, Buenos Aires, Tel Awiwie, Moskwie, New Haven i Tokio.

Po raz pierwszy pojawiła się na ekranie – w epizodycznej roli pracownicy fotoplastykonu – w Samsonie (1961) Andrzeja Wajdy. Piętnaście lat później zagrała jedną z głównych ról w Człowieku z marmuru (1976), wcielając się w Hankę Tomczyk, żonę Mateusza Birkuta. Kontynuowała ją w nakręconym przez Wajdę pięć lat później – Człowieku z żelaza (1981 ). Kolejną kreację stworzyła w Pannach z Wilka (1979), nominowanej do Oscara, przejmującej opowieści o życiu, miłości, śmierci i upływającym czasie, gdzie zagrała pełną ciepłą oraz wyrozumiałości Kazię, najstarszą z tytułowych panien. W swojej karierze aktorskiej zagrała także w Kronice wypadów miłosnych (1985), Korczaku (1990), Miłości i muzyce (1998), Panu Tadeuszu (1999) i Katyniu (2007).

A kto wie, iż była w kadrze narciarskiej?

Była także członkinią kadry narodowej w narciarstwie (AZS Zakopane, 1950-1954) oraz członkinią Krakowskiego Klubu Wysokogórskiego (1950-1952). W krakowskim Muzeum Narodowym przygotowała wystawę Wnętrze. Człowiek i miejsce. Józef Czapski w stulecie urodzin. Zrekonstruowany wówczas pokój Czapskiego w Maisons-Laffitte stał się częścią stałej wystawy biograficznej w poświęconym mu Pawilonie, zbudowanym przy Muzeum im. Emeryka Hutten-Czapskiego w Krakowie.

Krystyna Anna Zachwatowicz-Wajda brała udział w pracach Komisji Ekspertów ds. Kultury przy Prezydium NSZZ „Solidarność” Region Mazowsze. W okresie stanu wojennego działała w Prymasowskim Komitecie Pomocy Osobom Pozbawionym Wolności i ich Rodzinom przy kościele św. Marcina w Warszawie.

Cracoviae Merenti za Mangghę

W 1988 roku wspólnie z mężem założyła Fundację Kyoto – Kraków, a następnie ufundowała Centrum Sztuki i Techniki Japońskiej Manggha, działające od 2007 roku jako placówka muzealna. Muzeum Manggha jest jedyną państwową instytucją popularyzującą kulturę japońską w Polsce, łączącą działalność muzealną z organizacją przedsięwzięć typowych dla nowoczesnej instytucji kultury.

Za ufundowanie Muzeum otrzymała w 1995 roku – wraz z Andrzejem Wajdą Srebrny Medal Cracoviae Merenti, zaś w roku 2011 Nagrodę Miasta Krakowa. W 1999 roku otrzymała Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski za działalność artystyczną i społeczną, a w roku 2013 japoński Order Wschodzącego Słońca – Złote Promienie z Rozetą.

W 1990 habilitowała się na Wydziale Malarstwa Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie. W latach 2001-2014 kierowała Katedrą Scenografii Akademii Sztuk Pięknych im. Jana Matejki w Krakowie. W 2005 otrzymała tytuł profesora sztuk pięknych. W 2006 roku z jej inicjatywy na Wydziale Malarstwa krakowskiej ASP utworzono kierunek Scenografia. W 2014 otrzymała tytuł doktor honoris causa Uniwersytetu Pedagogicznego w Krakowie.