Kot Musi i osiem lat milczenia

Poznań, dzielnica Jeżyce, niedzielne popołudnie. Nasze mieszkanie pachniało rosołem i kawą, którą żona zaparzyła godzinę wcześniej. Siedziałem w fotelu, przeglądałem telefon, kiedy usłyszałem klucz w zamku. Matka weszła bez pukania, za nią ciocia Halina. Jak zwykle.

Musia — stara, ruda kotka — gramoliła się spod łóżka, bo Halina lubiła ją zagadywać. Matka od progu zmarszczyła nos.

— Znowu ten kłak. Wiktor, ile razy mam powtarzać, iż mam alergię?

— Mamo, zaraz go schowam — mruknęła Magda. Moja żona.

Nie zdążyła. Kot przeszedł matce przed nogami. Matka odsunęła stopę — odruchowo, może za mocno. Musia odbiła się od ściany i miauknęła tak cienko, iż przez chwilę wszyscy zamilkli.

— Ludmiła! — głos Magdy się zmienił. — Kopnęła pani moje zwierzę.

— Nie twoje. Twojego kota — poprawiła matka, nie patrząc na nią.

I wtedy Magda powiedziała to, co zawiesiło się w pokoju jak dym:

— Pani jest zwyczajną sadystką.

Ja odłożyłem telefon.

— Coś ty powiedziała?

— Słyszałeś. Twoja matka kopnęła bezbronne, ślepe zwierzę.

— Magda, uspokój się.

— Wiktor, widziałeś. Prawda?

Widziałem. Ale zobaczyłem też twarz matki — bladą, napiętą, obrażoną. I ciocię Halinę, która stanęła przy oknie, jakby chciała zniknąć.

— Zabierz kota do sypialni — powiedziałem. — I wróć. Trzeba to wyjaśnić.

— Wyjaśnić — powtórzyła Magda. Wzięła Musię, poszła do sypialni. Wróciła po chwili. Miała na ramieniu sierść kota i zaciśnięte usta.

Matka siedziała już w fotelu, tym samym, pod którym Magda trzymała stary paszport i kartę do przychodni. Spojrzała na mnie wyczekująco.

— Magda, przeproś matkę — powiedziałem. Starannie, bez krzyku.

— Za co? — zapytała.

— Za słowo „sadystka”.

— A matka przeprosi za kopnięcie Musi?

— Za co? — matka zaśmiała się. — Przed kotem mam przepraszać? Ty, dziewczyno, chyba żartujesz.

— Nie przed kotem. Przede mną. Bo to moje zwierzę. Od trzynastu lat.

— Trzynastu lat — matka parsknęła. — Ta kupa sierści jest u ciebie dłużej niż ja u syna. I co z tego?

Zacisnąłem dłoń na oparciu fotela. Czułem, jak mi rośnie w gardle.

— Magda, po prostu przeproś — powtórzyłem. — Nie chodzi o kota. Chodzi o to, co powiedziałaś.

— O kota — poprawiła. — O Musię.

— Nie.

— Więc nie.

Zrobiłem krok. Chwyciłem ją za ramię. Nie mocno — tak, jak się przytrzymuje kogoś, kto zaraz wyjdzie. Ale ona szarpnęła się i uderzyła mnie w twarz.

Płask, otwartą dłonią. Zabrzmiało jak pęknięcie. Matka syknęła. Halina złapała się za usta.

— Oszalałaś?! — krzyknąłem.

— Bolało? — zapytała Magda. — Tak samo jak Musię, kiedy twoja matka wzięła zamach.

Stałem z ręką na policzku. Matka wbiła we mnie oczy. Czekała, aż zareaguję. Czekała, aż pokażę, kto tu rządzi.

Wtedy to zrobiłem. Powiedziałem najgłupsze zdanie w moim życiu.

— Klęknij i przeproś.

W pokoju zapadła cisza. Halina przestała oddychać. Matka uniosła brodę. A Magda popatrzyła na mnie tak, jak patrzy się na obcego, który nagle ściągnął maskę.

— Co?

— Klęknij. Przy mojej matce. I przeproś.

Widziałem, jak jej palce drżą. Jak bierze wdech. Bałem się, iż znowu uderzy.

A ona uklękła.

Powoli, spokojnie, jakby to ćwiczyła. Kolana dotknęły dywanu, na którym jeszcze leżał kłębek rudej sierści. Złożyła ręce. Zamknęła oczy. Matka uśmiechnęła się z satysfakcją.

— No, wreszcie.

I wtedy Magda zaczęła mówić. Ale nie do matki.

— Przepraszam cię, Musiu — powiedziała, patrząc w stronę sypialni. — Przepraszam, iż przez osiem lat chowałam cię przed ludźmi, którzy nie potrafią kochać choćby własnego syna. Przepraszam, iż pozwoliłam im wchodzić do twojego domu. I przepraszam, iż wyszedł za mnie człowiek, który nie umie stanąć po twojej stronie.

Matka zerwała się z fotela.

— Co to ma być?!

— To jest przeproszenie — powiedziała Magda, wstając z kolan. — Tylko nie dla pani.

— Wiktor! Zrób coś!

Chwyciłem ją za rękę, ale Magda się wyrwała i podeszła do matki. Blisko, na odległość dłoni.

— Niech pani posłucha — powiedziała, cicho, twardo. — jeżeli jeszcze raz dotknie pani Musię, to zakładam sprawę o znęcanie. Mam nagranie. Kamera w salonie, pamięta pani? Montowaliśmy ją po tym, jak zginęła koperta z pieniędzmi na PESEL cioci Haliny.

Matka otworzyła usta, zamknęła, zbladła. Halina zrobiła krok za okno, jakby chciała wycofać się życiem.

— Jaką kopertą? — zapytała Halina cienko.

— Tą, którą pani siostra zabrała z szuflady w przedpokoju — powiedziała Magda bez mrugnięcia. — Było w niej siedemset złotych na leki. Pani Ludmiła stwierdziła, iż „pożyczy”, choć nikt jej nie dawał prawa.

— Kłamiesz! — matka złapała się za pierś.

— Kamera wszystko nagrała. Z balkonu widać, jak pani wyjmuje kopertę. Chce pani zobaczyć?

— Wiktor! Ona mnie szantażuje!

Spojrzałem na Magdę. Stała wyprostowana, blada, z rękawem w kociej sierści. Nie krzyczała. Nie groziła palcem.

— Magda, co ty wygadujesz — spróbowałem. — Nie było żadnej kamery.

— Była — powiedziała. — Zamontowana w poniedziałek, przed wizytą położnej. Sam dałeś mi na nią 350 złotych. Zapomniałeś? Krzyczałeś, iż wyrzucam pieniądze na bzdury, po czym zamknąłeś się w łazience, bo musiałeś oddzwonić do matki.

Poczułem, jak coś zimnego przechodzi mi po karku. Po raz pierwszy od bardzo dawna patrzyłem na żonę i nie poznawałem jej. Nie tej uśmiechniętej dziewczyny, która robiła mi śniadania i czekała z obiadem. Tej drugiej, która przez osiem lat liczyła każdy afront, każdy przytyk, każdą niedzielę z matką.

— Nie ma żadnej kamery — powtórzyła matka. — Blefuje.

— Sprawdźmy — Magda wyjęła z kieszeni telefon. — Nagrania ciągną się od siódmej rano. Mogę przewinąć do jedenastej, kiedy weszłyście.

— Wiktor! Powiedz coś!

Powinienem. To był moment, w którym trzeba było stanąć po jednej ze stron. Po stronie matki — albo żony. Po stronie dumy — albo prawdy.

Ja milczałem.

A potem Magda zrobiła coś, czego nie zrobiła przez osiem lat. Wyjęła z szuflady pod telewizorem teczkę. Czerwoną, zatłuszczoną na rogach. Położyła ją na stole.

— Co to? — zapytałem, choć znałem odpowiedź.

— Papiery sądowe — powiedziała. — Wypełnione trzy miesiące temu. Czekałam, Wiktor. Czekałam, aż w końcu staniecie po stronie kogoś poza sobą. Nie stanęliście.

Otworzyła teczkę. Na wierzchu leżał wniosek o separację, a pod nim — pełnomocnictwo dla adwokatki, notarialne, podpisane w Pile.

Matka wyciągnęła szyję.

— Separacja? Przez kota?

— Nie. — Magda potrząsnęła głową. — Przez to, iż nikt mnie tu nigdy nie bronił. Ani pani syn, ani pani.

Halina zaczęła płakać. Cicho, ze spuszczoną głową, jak robiła od czterdziestu lat, ilekroć matka podnosiła głos.

— To co teraz? — zapytałem. Pytanie zabrzmiało żałośnie, jakbym prosił o instrukcję.

— Teraz biorę Musię, kluczyki i idę do samochodu — powiedziała Magda. — A ty zostajesz z mamą i jej alergią. Radźcie sobie.

— Nie zabieraj moich rzeczy! — matka zerwała się, chwyciła Magdę za rękaw.

— To moje mieszkanie — Magda wyrwała rękę. — Darowizna od mojego ojca. Pani o tym dobrze wie, bo przychodzi tu i przestawia cukierniczkę.

Matka zrobiła krok w tył, jak po uderzeniu.

Magda wyszła do sypialni, wróciła z transporterem. W środku Musia spała, zwinięta w kłębek. Na wierzchu położyła kocyk w kratę — ten sam, który matka nazywała „wycieraczką dla robali”.

— Wychodzę. Klucz zostawię u Haliny.

— Magda, zaczekaj. — Halina wyciągnęła rękę, ale matka ją powstrzymała.

— Nie waż się. Nie będziesz się za nią wstawiać.

Halina opuściła rękę jak smagnięta.

Magda podeszła do drzwi, potem odwróciła się i popatrzyła na mnie. Po raz pierwszy tego dnia spokojnie.

— Wiesz, Wiktor, mogłam ci to powiedzieć w ubiegłym tygodniu, kiedy wróciłeś pijany z imienin ciotki Krysi. Ale chciałam, żebyś zobaczył to na trzeźwo. Więc zobaczyłeś.

Zamknęła drzwi. W mieszkaniu został zapach rosołu. I cisza, która dzwoni najgłośniej, gdy odjeżdża samochód z żoną i kotem.

Matka wzdychała na fotelu, wachlując się gazetą z programem telewizyjnym. Halina stała przy oknie, patrząc, jak Magda wkłada transporter do auta. Po chwili usiadła przy stole i zamknęła czerwoną teczkę.

Ja podszedłem do okna. Na podwórzu słychać było trzask drzwi samochodu, potem cichy warkot silnika. Ktoś z trzepaka pomachał jej ręką. Pani z parteru, ta, która dokarmia gołębie.

Odsunąłem się od szyby. W kącie pokoju, pod krzesłem, leżał kłębek rudej sierści. Kucnąłem i podniosłem go. Matka patrzyła na mnie z wyższością.

— I co teraz, synu? Będziesz płakał po kocie?

Nie odpowiedziałem. Wszedłem do sypialni. Na jej poduszce leżał złożony na pół dokument — ksero sprzedaży samochodu z czwartkowym stemplem. Współwłasność majątku: zniesiona. Notarialnie, beze mnie. Na kopercie czyjś charakter pisma, nie Magdy. Kancelaria w Poznaniu, ulica Święty Marcin.

Słyszałem, jak z kuchni dobiega głos matki:

— Halina, nie stój jak słup. Włącz telewizor. Zaraz lecą wiadomości.

A potem z oddali, z parkingu, ciche, równe mruczenie kota, które słyszałem jeszcze, zanim samochód zniknął za rogiem.