Wolter był jednym z czołowych popularyzatorów myśli Oświecenia. Największą poczytność zyskały jego drobne utwory, szczególnie dowcipne, zawierające bezkompromisowe, trzeźwe sądy o świecie powiastki filozoficzne oraz utwory publicystyczne. Na Wolnych Lekturach udostępniliśmy właśnie trzy nowe powiastki tego autora: Memnon, Uszy hrabiego Chesterfield i kapelan Gudman, Jeannot i Colin.
Uszy hrabiego Chesterfield i kapelan Gudman
Prosta historyjka o perypetiach młodego duchownego staje się dla Woltera pretekstem do snucia filozoficznych refleksji.
Główny bohater i narrator opowiastki, młody anglikański ksiądz nazwiskiem Gudman, za pośrednictwem hrabiego Chesterfielda stara się uzyskać probostwo, a dzięki niemu stały dochód i widoki na poślubienie ukochanej miss Fidler. Pech sprawia, iż na skutek kłopotów hrabiego ze słuchem we współzawodnictwie o objęcie probostwa pastor Gudman zostaje prześcignięty przez jednego z rywali, który zyskuje także rękę miss Fidler. Utraciwszy nadzieje, za radą doktora Sidraca bohater zaczyna pod jego kierunkiem studiować przyrodę.
Jeannot i Colin
Powiastka filozoficzna o wzlocie i upadku młodzieńca, którego nowobogacki ojciec postanowił wychować na człowieka wielkiego świata.
Dwaj młodzi ludzie, syn handlarza mułów Jeannot i syn rolnika Colin, przyjaźnią się od dzieciństwa. Jednak kiedy ich szkolna nauka zbliża się ku końcowi, Jeannot otrzymuje od ojca, teraz już margrabiego de la Jeannotière, dworski strój i przenosi się do Paryża. Ojciec wyzyskał w stolicy okazję i nie zważając na cnotę swoją i żony, zrobił majątek i kupił tytuł margrabiego. Rodzice najmują dla Jeannota guwernera, który niczego nie umie, przekonuje ich jednak, iż wszelka wiedza jest bezużyteczna, wystarczy, iż młodzieniec nauczy się ogłady i tańca. Colin wysyła list z gratulacjami do swojego towarzysza, ale nie otrzymuje żadnej odpowiedzi.
Memnon
Krótka powiastka o człowieku, który postanawia żyć rozsądnie, co ma mu zapewnić szczęście, a mimo to w ciągu jednego dnia spotykają go kolejne niedole.
Wolter wielokrotnie krytykował głoszoną przez Leibniza ideę, jakoby spośród wszystkich nieskończonych wariantów wszechświata Bóg wybrał i stworzył ten najlepszy i najbardziej harmonijny. Jego najważniejszym utworem sprzeciwiającym się tej tezie jest powiastka Kandyd, jednak tekst Memnon, czyli mądrość ludzka również wykpiwa ten bezkrytyczny optymizm.
Opracowanie redakcyjne utworów i przypisy: Paulina Choromańska, Agnieszka Górka, Wojciech Kotwica.
