Instytut Teatralny im. Zbigniewa Raszewskiego ogłosił listę dziesięciu spektakli zakwalifikowanych do finału XI Konkursu na Inscenizację Dawnych Dzieł Literatury Polskiej i Europejskiej „Klasyka Żywa”, które jednocześnie zostały nominowane do prezentacji podczas 50. Opolskich Konfrontacji Teatralnych. Festiwal odbędzie się w czerwcu 2026 roku w Teatrze im. Jana Kochanowskiego w Opolu.
Do tegorocznej edycji konkursu zgłoszono 61 spektakli: 40 realizacji opartych na literaturze polskiej oraz 21 na dziełach klasyki europejskiej. O wyborze finałowej dziesiątki zdecydowała Komisja Artystyczna, której przewodniczyła Maryla Zielińska.
Konkurs ma na celu ożywianie i reinterpretowanie klasycznych dzieł literatury polskiej i europejskiej poprzez współczesny język teatru, wspieranie artystycznej odwagi inscenizacyjnej, a także promowanie wysokiej jakości interpretacji klasyki w teatrach repertuarowych, niezależnych i studenckich. „Klasyka Żywa” konsekwentnie pokazuje, iż dawne teksty mogą być nośnikiem aktualnych sensów, emocji i sporów współczesności.
Do finału zakwalifikowały się następujące spektakle:
-
„Katarzyna, czyli o szkodach, jakie przynosi lektura powieści”, według Jane Austen, reż. Zofia Gustowska, Teatr im. Heleny Modrzejewskiej w Legnicy
-
„Krzyżacy”, według Henryka Sienkiewicza, reż. Jan Klata, Teatr im. Stefana Jaracza w Olsztynie
-
„Księżniczka na opak wywrócona”, Calderona de la Barca, reż. Paweł Aigner, Teatr im. Wilama Horzycy w Toruniu
-
„Nowy PAN TADEUSZ, tylko iż rapowy”, według Adama Mickiewicza, reż. Kamil Białaszek, Teatr Polski w Poznaniu
-
„Przedwiośnie”, według Stefana Żeromskiego, reż. Piotr Ratajczak, Teatr im. Jana Kochanowskiego w Opolu
-
„Pułapka”, Tadeusza Różewicza, reż. Adam Orzechowski, Teatr Studyjny PWSFTviT w Łodzi
-
„Spowiedź w drewnie”, Jana Wilkowskiego, reż. Ryszard Doliński, Teatr Lalki i Aktora „Kubuś” w Kielcach
-
„Termopile polskie”, według Tadeusza Micińskiego, reż. Jan Klata, Teatr Narodowy w Warszawie
-
„Tkocze”, Gerharta Hauptmanna, reż. Maja Kleczewska, Teatr Śląski im. Stanisława Wyspiańskiego w Katowicach
-
„Ubu król”, Alfreda Jarry’ego, reż. Konrad Dworakowski, Grupa Coincidentia w Białymstoku i Teatr Chorea w Łodzi
Ostateczny werdykt jury oraz laureaci poszczególnych nagród zostaną ogłoszeni po prezentacjach konkursowych podczas Opolskich Konfrontacji Teatralnych.
Komisja Artystyczna przyznała także dwie Nagrody Specjalne im. Stanisława Hebanowskiego, każda w wysokości 30.000 zł:
- za polskie najciekawsze odkrycie repertuarowe dla spektaklu „Sprawiedliwie” w reż. Ewy Platt z Teatru Nowego w Łodzi,
- za europejskie najciekawsze odkrycie repertuarowe dla spektaklu „Katarzyna, czyli o szkodach, jakie przynosi lektura powieści” w reż. Zofii Gustowskiej z Teatru im. Heleny Modrzejewskiej w Legnicy.
Komisja doceniła także grę aktorską, kompozycję muzyczną, scenografię oraz kostiumy, co zaowocowało szeregiem nagród i wyróżnień dodatkowych.
- Nagroda dla Vitalika Havryly za rolę Pana Tadeusza w spektaklu „Pan Tadeusz”, reżyseria Wojtek Klemm, Teatr im. Juliusza Słowackiego w Krakowie oraz Juliana Sorela w spektaklu „Czerwone i czarne”, reż. Bartosz Szydłowski, Teatr Łaźnia Nowa w Krakowie.
- Nagroda dla Moniki Buchowiec za rolę Winciorkowej w spektaklu „Sprawiedliwie”, reż. Ewa Platt, Teatr Nowy w Łodzi.
- Nagroda dla Doroty Kolak za rolę Agrypiny w spektaklu „Brytanik”, reż. Grzegorz Wiśniewski, Teatr Wybrzeże w Gdańsku.
- Nagroda dla Dawida Suleja-Rudnickiego za muzykę oryginalną do spektaklu „Powrót z gwiazd”, reż. Ewa Rucińska, Akademia Sztuk Teatralnych w Krakowie.
- Wyróżnienie dla Kingi Świeściak za rolę Pani Kant w spektaklu „Immanuel Kant”, reż. Agnieszka Olsten, Teatr Dramatyczny im. Jerzego Szaniawskiego w Wałbrzychu.
- Wyróżnienie dla Józefa Gałązki za scenografię do spektaklu „Immanuel Kant”, reż. Agnieszka Olsten, Teatr Dramatyczny im. Jerzego Szaniawskiego w Wałbrzychu.
- Wyróżnienie dla Agaty Bartos za kostiumy do spektaklu „Klątwa”, reż. Seb Majewski, Teatr Dramatyczny im. Jerzego Szaniawskiego w Wałbrzychu.
Jak podkreśla Maryla Zielińska, przewodnicząca Komisji Artystycznej, tegoroczny wybór pokazuje niezwykłą różnorodność języków teatralnych – od klasycznych interpretacji, przez odważne aktualizacje, po formalne eksperymenty. Zestaw finalistów dowodzi, iż klasyka pozostaje żywa, a twórcy potrafią wydobywać z niej sensy istotne dla współczesnej widowni, bez upraszczania i bez muzealnego dystansu.
– Bardzo wyraźnie i różnorodnie teatry reagują na wojnę w Ukrainie, na inne współczesne konflikty, co nie znaczy, iż tak zwany teatr środka, teatr dla ludzi ma się gorzej. Przeciwnie, rozkwita – zwłaszcza w mniejszych ośrodkach. Nierzadko ciekawie dobrany repertuar odkurza konwencje, gra stylem, daje aktorom możliwość pokazania warsztatu muzycznego, ruchowego. Ciekawie jest śledzić dyskusje poszczególnych reżyserów, prowadzone na jednej czy kilku scenach z historią Polski, z dziełami narodowej klasyki, autorami – podsumowała Maryla Zielińska.
Co dalej?
Szczegółowy program 50. Opolskich Konfrontacji Teatralnych jest w przygotowaniu. Informacja o tym, które z nominowanych spektakli zostaną zaprezentowane na festiwalu, zostanie ogłoszona podczas zapowiadanej konferencji prasowej Instytutu Teatralnego.
Fot. melonik