Johnny Depp jako "Ebenezer Scrooge". Recenzujemy film

filmweb.pl 3 dni temu
Zdjęcie: plakat


Ebenezer Scrooge żyje, ale serce ma zimniejsze niż grób jego dawnego wspólnika. Gdy więc ten ostatni zjawi się jako upiór z zaświatów, namawiając chciwca do nawrócenia, staną się rzeczy niezwykłe. Scrooge’a odwiedzą trzy duchy Bożego Narodzenia, by zmiękczyć jego serce i rozjaśnić duszę.

Tramell Tillman, Johnny Depp
  • Paramount Pictures
  • Jaap Buitendijk


Choć w roku 2026 białe święta należą do przeszłości, a choinka bardziej niż z prezentami kojarzy się z galerią handlową w listopadzie, tradycja ekranizowania "Opowieści wigilijnej" Charlesa Dickensa wciąż ma się dobrze. Ironia może i rządzi współczesnością, ale ustępuje przed moralitetem o pierwszym skąpcu popkultury. Premierowy "Ebenezer" stanowi adaptację z grubsza wierną fabule i pokrzepiającemu przesłaniu oryginału. Przypomina również, iż to właśnie autor "Olivera Twista" jest ojcem Bożego Narodzenia w wielobarwnym, rozpasanym kształcie. Nikt tu nie chce więc ryzykować klątwy rzuconej przez zakochanych w pierwowzorze czytelników.

Ingerencje filmowców zaledwie modyfikują genezę (anty)bohatera, a w zgrabnej społecznej panoramie w czołówce filmu zaglądają kamerą w zakątki wiktoriańskiego Londynu, w które narrator stustronicowego opowiadania zajrzeć nie zdążył. Dickensowski sentymentalizm trafia na ekran na dobre i na źle: rozwinięto wątek młodzieńczej miłości, cierpienie dzieci i ich anielska cnota znów działają jak wyciskacz łez, a kolędowanie jednoczy bohaterów ponad klasowymi podziałami. W "Ebenezerze" szarpanie czułych strun może i działa, ale nie należy do najsubtelniejszych.

Johnny Depp, Ian McKellen
  • Paramount Pictures
  • Jaap Buitendijk


Dla równowagi dodano więcej humoru, co samo w sobie jest zdrowe, choćby jeżeli nie mamy do czynienia z komedią sezonu czy choćby miesiąca. Choć w tytułowej kreacji Johnny Depp przypomina Jacka Sparrowa na pirackiej emeryturze, jego powrót na ekran można zaliczyć do udanych. Znane nam manieryzmy sumują się w postać cwaniaka i brzydzącego się bliźnimi złośliwca, z którego wprost powinniśmy się pośmiać. Depp zajmuje biegun przeciwny do tego zajmowanego przez lodowatych kapitalistów Michaela Caine'a ("Opowieść wigilijna Muppetów") i Guya Pearce'a (serial "Opowieść wigilijna"). Wierność konwencji moralitetu każe Deppowi najpierw skarykaturalizować człowieka, a dopiero potem zajrzeć temu człowiekowi w duszę, poznać jego lęki i uśpione pragnienia.

Dostajemy ekranizację bezpieczną. Pewnie przy tym zbędną i, niestety, intelektualnie leniwą, skoro nie podejmuje dyskusji z pierwowzorem tam, gdzie na dyskusję i aktualizację zasługuje. Rozrzewniająca opowieść o przemianie cynicznego złoczyńcy w sentymentalnego dobroczyńcę rządzi się skrótem, nie jest także w stanie wznieść się ponad ckliwość wielkich gestów bogaczy i jednoczącej magii świąt - które przecież nie byłyby potrzebne, gdyby nie zachłanność i bezwzględność sknerusów tego świata. W "Ebenezerze" są wprawdzie interesujące przełamania: żebrak-kłamczuch, tetryczne porozumienie Marleya (Ian McKellen) i Scrooge'a czy duet filantropów bogacących się cudzym kosztem. Owe odejścia od pierwowzoru są jednak zbyt drobne, by stymulować głębszą refleksję. Która jest możliwa choćby przy okazji świątecznego klasyka. O genezie i ciemnych stronach rozwijającego się w XIX w. kapitalizmu przypomniała serialowa adaptacja Stevena Knighta z 2019 roku. Tam mieliśmy jednak do czynienia z dalece mroczniejszym obrazem świata i z odważniejszą ingerencją w tekst (będący przecież produktem określonej epoki i moralności).

Stojący za kamerą Ti West ambicje ma skromniejsze: przypomina o Dickensie karmiących swoich czytelników grozą. Autor "Pearl" nie od wczoraj kreuje światy z elementów znanych miłośnikom horroru, sięgając przy tym do różnych epok i konwencji. Co ciekawe, w literackiej "Opowieści..." dickensowski narrator niejednokrotnie robi to samo, kojarząc wiktoriańskie rekwizyty i motywy z gotyckim horrorem. Anturaż grozy to dom, w którym straszy, żałośnie jęczące widma, mgła wdzierająca się przez szparę w drzwiach, dźwięk łańcuchów z zaświatów... Ti West sięga do tej samej tradycji, dobrze się przy tym bawiąc i dodając swoje trzy grosze (czy zapadający się w łóżku Depp czegoś Wam nie przypomina?).

Efekt to lekki, pewnie zbyt lekki, ale udany horror dla całej rodziny. Z morałem, który doskonale znacie - o sercu z kamienia i skrytych w nim uczuciach oraz pragnieniach, które stanowią o naszym człowieczeństwie. Także o tym, iż życie tylko dla siebie jest życiem ślepca. Oraz o tym, iż nie warto czekać na duchy - lepiej od razu porozmawiać z człowiekiem.
Idź do oryginalnego materiału