I co uzyskałaś swoim narzekaniem? zapytał mąż. Ale to, co usłyszał dalej, zbiło go z tropu.
Kto wstaje o piątej rano, jeżeli nie ktoś, komu w piersi ściska ze stresu? Marta siedzi na brzegu łóżka i patrzy przez okno na szarzejący Kraków.
Serce znowu bije jakby nierówno: dwa uderzenia, dziura, trzy kolejne, cisza. Lekarz wczoraj mówił ataki paniki. Dał skierowanie na badania.
Przez osiemnaście lat Marta z energicznej absolwentki ekonomii zamieniła się w… no właśnie, w co? W dodatek do interesów męża? W samozwańczego księgowego, prowadzącego jego dokumentację? W sprzątaczkę, która co wieczór macha mopem, bo Adam nie widzi brudu?
Obudziłaś się? Adam wchodzi do kuchni. Twarz zmęczona, nadąsana. Znów nie spałaś w nocy?
Marta kiwa głową. Nalewa mu kawy. Wyciąga z lodówki jogurt, który Adam zjada każdego ranka od pięciu lat.
A właśnie, upija łyk kawy, dzisiaj jadę do Warszawy. Na trzy dni. Ważne spotkanie z kontrahentem.
Adam.
Wie, iż nie powinna zaczynać. Że spojrzy na nią tym spojrzeniem jakby znów próbowała wycisnąć z niego litość, której nie czuje. A jednak mówi:
Teraz nie wyjeżdżaj. Naprawdę czuję się źle. Lekarz nalegał na badania.
Zastyga na chwilę, odstawia filiżankę na stół, wydycha głośno powietrze tak robią ludzie, którym się znudziło słuchać tego samego.
I co ci dało to twoje użalanie się? Głos niemal spokojny, raczej obojętny niż zirytowany. Muszę pracować, Marto. Pracować, a nie wysłuchiwać ciągle twoich napadów, twojego zmęczenia. Kto z nas nie jest zmęczony?!
Jest już przy walizce. Robi to mechanicznie, jakby wiedział, iż nic nie powie. Przełknie urazę, obwini siebie iż znowu nie powiedziała tego, co trzeba, w złym momencie.
Ale Marta tym razem nie milczy.
Adam, wstaje powoli, spokojnie. Powiedz mi, pamiętasz, na kogo mamy wzięty kredyt hipoteczny?
Odwraca się. Uśmiecha nieprzyjemnie.
A co za różnica? Chyba na oboje.
Nie. Na mnie. Tylko na mnie.
W powietrzu coś pęka. Marta zauważa, jak Adamowi zmienia się wyraz twarzy.
Ale co masz na myśli?
To, iż osiem lat temu, jak braliśmy mieszkanie, miałeś długi. Poważne. Żaden bank nie dałby ci kredytu, pamiętasz?
Milczy.
No właśnie. Hipoteka jest na mnie. Mieszkanie jest moje. I jestem współkredytobiorcą w twoim biznesie. Bez mojego podpisu nic nie przedłużysz, nie rozwiniesz, nie zrobisz.
Adam siada z powrotem do stołu. Powoli, jakby ugięły mu się nogi.
Po co to wszystko mówisz?
Przypominam ci. A jeszcze, Marta otwiera szufladę komody. Wyciąga teczkę, która ląduje przed nim. Wiem o Magdalenie.
Adam patrzy na teczkę.
Siedzi jak wmurowany, z miną człowieka, którego coś ciężkiego uderzyło w głowę jeszcze nie boli, ale już odpływa.
O Magdalenie, powtarza Marta, spokojnym, równym głosem. choćby dla siebie brzmi inaczej. O tej księgowej od twojego kolegi, Piotra. Ładna dziewczyna. Dwanaście lat młodsza ode mnie.
Otwiera teczkę. Wyciąga dokumenty. Jeden, drugi. Układa przed nim jak talię kart w kasynie.
Wyciągi z twoich rachunków. Te, które tak skrzętnie ukrywałeś. Widzisz te przelewy? Czterdzieści tysięcy. Pięćdziesiąt. Siedemdziesiąt. Co miesiąc.
Milczy.
A tu korespondencja, układa wydruk obok. Naprawdę myślałeś, iż nie znam hasła do twojego służbowego laptopa? Przecież sama je wymyśliłam trzy lata temu, gdy zapomniałeś starego.
Adam łapie wydruki, przelatuje wzrokiem, blednie.
Skąd to masz?
A co za różnica? Marta nalewa sobie wody. Ręka drży, ale ledwie widocznie. Ważniejsze jest to, iż wypłacałeś pieniądze przez nią. Przelewałeś na jej kartę. Myślisz, iż urząd skarbowy się zainteresuje?
Adam wyskakuje, już z krzykiem:
Co ty sobie wyobrażasz?! Kim ty jesteś?! Całe życie siedziałaś na mojej szyi! Nie pracowałaś! Siedziałaś w domu jak pasożyt!
Pasożyt? Marta uśmiecha się gorzko, z nutą rozpaczy. Ładne słowo. Pasożyt, który podpisywał twoje umowy z bankiem. Prowadził całą księgowość, podczas gdy ty na spotkaniach znikałeś. Pasożyt, na którego jest mieszkanie i który jest współkredytobiorcą na wszystko.
Straszyć mnie będziesz?!
Nie, Marta podchodzi do okna. Po prostu tłumaczę, jak wygląda sytuacja. Bo zapomniałeś o podstawowych sprawach.
Odwraca się.
Przez ostatnie pół roku odzyskałam dyplom, zrobiłam kursy nocami, między atakami paniki a bezsennością. Dostałam propozycję pracy. Nie żadna rewelacja, ale wystarczy, by wynająć mieszkanie i utrzymać siebie z Kingą.
Kingę?! wyrywa się Adamowi. Chcesz odebrać córkę?
Widziałeś ją w tym miesiącu? pyta Marta, podchodząc bliżej. Naprawdę. Kiedy ostatni raz z nią rozmawiałeś?
Milczy. Bo nie pamięta.
Marta sięga po kolejny dokument.
Opinia neurologa. Przewlekłe zmęczenie układu nerwowego, ataki paniki. Zalecenia zmiana otoczenia, psychoterapia, zakończenie działania czynników urazowych. Widzisz tę linijkę? „Długotrwały stres”. Wiesz, czym ci grozi?
Marta.
Tym, iż jeżeli złożę pozew o rozwód, sąd będzie po mojej stronie.
Kładzie ostatni papier.
Ale najważniejsze bo już za tydzień bez mojego podpisu nie przedłużysz linii kredytowej. Piotr dzwonił wczoraj. Bank żąda dokumentów. Jest tam potrzebny mój podpis.
Adam wraca do stołu, przygaszony, bezradny.
Czego chcesz? głos ochrypły. Pieniędzy?
Marta śmieje się cicho, krótko, prawie bezgłośnie.
Pieniędzy? Adaś, ja chcę tylko szacunku. Chcę, byś wreszcie przyznał bezemnie nie miałbyś nic. Ani firmy, ani mieszkania, ani tego wyjazdu, do którego się tak palisz.
Bierze torebkę.
Masz czas do wieczora. Z Kingą jadę do Oli. Przemyśl to. Jak będziesz gotowy do rozmowy zadzwoń. Ale nie łódź się, iż wróci ta sama Marta, która zawsze milczała i wszystko znosiła.
Adam dzwoni po sześciu godzinach.
Marta siedzi w kuchni u Oli, pije miętową herbatę i czuje się osobliwie. Jakby dopiero co wyczołgała się z bagna, w którym ugrzęzła po szyję, a teraz nagle może oddychać lekko.
Halo, odbiera. Głos równy, bez drżenia.
Muszę z tobą pogadać.
Słucham.
Nie przez telefon. Pauza. Przyjedź do domu.
Marta uśmiecha się krzywo.
Nie, Adaś. Jak chcesz rozmawiać, przyjedź tutaj. Adres pamiętasz?
Przyjeżdża po godzinie. Wściekły, napięty. Twarz człowieka osaczonego, który szuka wyjścia za wszelką cenę.
Ola, wyczuwając atmosferę, zabiera Kingę do pokoju. Marta zostaje w kuchni.
Co ty sobie myślisz?! Adam wali pięścią w stół. To szantaż?!
Nie. Ja tylko mówię, jak jest.
Jak jest?! Dostałaś się do moich dokumentów! Śledziłaś mnie! Grzebałaś w komputerze!
Adam, Marta wzdycha, serio uważasz, iż atak to najlepsza strategia? Po tym wszystkim, co ci pokazałam?
Milknie. Bo wie, iż ma rację.
Posłuchaj uważnie, pochyla się Marta. Nie zamierzam cię niszczyć. Donosić do skarbówki czy robić afery. Chcę tylko, żebyś zrozumiał beze mnie nie masz nic.
Chcesz rozwodu? głos ledwie słyszalny.
A ty?
Unika jej wzroku, długo milczy, w końcu:
Z Magdą to nic nie znaczyło.
Nie przerywaj mi. Podnosi dłoń. Od pół roku wiem o Magdzie. Jak przelewałeś przez nią pieniądze, spotykałeś się niby w pracy, a tak naprawdę Wiedziałam i milczałam. Bo miałam nadzieję, iż to minie. Że się może opamiętasz.
Śmieje się gorzko.
Albo iż bałam się przyznać, iż nasz związek skończył się pięć lat temu, a my tylko udawaliśmy, iż wszystko gra.
Marta.
Mam dość życia z kimś, kto traktuje mnie jak tło. Kto deprecjonuje każde słowo, prośbę. Kto nie zauważa, iż duszę się przez napady paniki i bezsenność!
Adam siedzi blady, z zaciśniętymi pięściami.
Masz wybór, mówi Marta. Możemy spróbować od nowa. Bez kłamstw i zdrad.
Albo odejdziesz i zabierzesz wszystko.
Nie, kręci głową. Odejść mogę tylko z tym, co moje. Mieszkanie. Udział w firmie. Ty sam spłacasz kredyty, które są na mnie. Ja zacznę żyć swoim życiem.
Wstaje, pokazując, iż rozmowa skończona.
Masz trzy dni. Przemyśl to. Jak będziesz gotów do rozmowy zadzwoń. Ale pamiętaj: tamta Marta, która milczała i znosiła wszystko, zmarła o piątej rano.
Tydzień później Adam przychodzi znowu.
Tym razem bez udawanej pewności siebie, z jaką chował swoje słabości. Po prostu siada przy stole w kuchni u Oli i długo milczy.
Piotr powiedział, iż bez twojego podpisu bank nie da kredytu, wydusza w końcu. Firma padnie.
Marta kiwa głową.
Wiem.
I czego chcesz?
Patrzy na niego.
Chcę rozwodu.
Adam blednie.
Ty chyba żartujesz?
Nigdy nie byłam bardziej poważna. Marta nalewa sobie herbaty. Ręce nie drżą. W ogóle. Podpiszę w banku, przedłużę kredyt. Pod jednym warunkiem załatwiamy rozwód. Kulturalnie. Bez awantur. Zostawiasz sobie firmę, wykupujesz mój udział. Mieszkanie zostaje u mnie. Kinga jest ze mną.
Marta
Już zdecydowałam, Adasiu. Uśmiecha się. Wiesz, co najciekawsze? Po raz pierwszy od lat przespałam noc bez tabletek. Normalnie. Żadnych ataków.
Milczy.
To mi wszystko wyjaśniło. Nie jestem chora. Nie muszę się leczyć. Po prostu musiałam odejść od ciebie. Z życia, w którym nie byłam ważna.
Marta wstaje.
Masz wybór. Albo zgadzasz się na moje warunki będzie spokojny rozwód. Albo idę do sądu ze wszystkimi papierami. Wtedy jednak stracisz nie tylko firmę. Wybieraj.
Adam spuszcza głowę. Zrozumiał, iż przegrał. Ta kobieta, której uważał za słabą, okazała się silniejsza od niego.
Dobrze, wyszeptał. Zgadzam się.
Po trzech miesiącach są oficjalnie po rozwodzie.
Marta dostaje mieszkanie w Krakowie i solidną kwotę w złotych za swój udział w firmie. Zaczyna nową pracę.
Adam zostaje z przedsiębiorstwem i nowym lokum. I z pustką, która zaczyna mu doskwierać zwłaszcza wieczorami: nie ma komu opowiedzieć, jak minął dzień, nie ma z kim po prostu posiedzieć.
Magda, swoją drogą, odchodzi miesiąc po rozwodzie. Okazało się, iż nie szukała miłości, a wygodnego życia. Gdy zrozumiała, iż Adam sam musi spłacać kredyty i nie stać go na dawny komfort znika bez słowa.
Marta dowiaduje się o tym od Piotra. Uśmiecha się lekko. I nie czuje nic ani satysfakcji, ani żalu.
Nic.
Może czasami warto aktywnie uczestniczyć w biznesie męża? Jak myślicie?