Home’s Shadows | Izabella Gustowska
KVOST prezentuje w ramach Berlin Art Week polską artystkę Izabellę Gustowską (*1948). Gustowska jest tegoroczną stypendystką KVOST i laureatką Nagrody im. Clausa Michaletza 2026. Wystawa jest częścią sekcji Featured podczas Berlin Art Week.
Kuratorka: Monika Branicka
Otwarcie i wręczenie nagrody: 9.09.2026, g. 18-21
Czas trwania: 10.09-28.11.2026
Godziny otwarcia: środa-sobota, g. 14-18
Miejsce: KVOST. Leipziger Strasse 47 / wejście od Jerusalemer Strasse, 10117 Berlin
*godziny otwarcia podczas Berlin Art Week: czwartek-niedziela, g. 14-18
*Featured Night w ramach Berlin Art Week: Drinki & muzyka: Ewa Sad: 11.09.2026, g. 18-22
Izabella Gustowska od lat 70. XX wieku należy do czołowych postaci polskiej sztuki o profilu koncepcyjnym. Jej twórczość sytuuje się na styku reprezentacji ciała, konstrukcji podmiotu oraz feministycznej krytyki obrazu, badając uwarunkowania percepcji wizualnej i kulturową produkcję tożsamości. Jako profesora Uniwersytetu Artystycznego w Poznaniu wywarła wpływ na wiele pokoleń artystek i artystów. Międzynarodowe uznanie przyniosły jej m.in. udziały w Biennale w São Paulo (1983, 1987) oraz w Biennale w Wenecji (1988).
Na wystawie w KVOST Gustowska prezentuje nowe prace, które podejmują tematykę pamięci, tożsamości i czasowości. Punktem wyjścia jest dom rodzinny w Poznaniu, w którym jej rodzina mieszka od 1938 roku i który funkcjonuje jako biograficzna oraz kulturowa przestrzeń pamięci. Nowe dzieła wchodzą w dialog z kluczowymi pracami z lat 80., powstałymi w tym samym miejscu, umożliwiając retrospektywne spojrzenie na powracające motywy i zagadnienia w jej dorobku.
Gustowska bada przy tym granice własnej tożsamości w zwierciadlanym odbiciu Innego. Powracającym obszarem jej zainteresowań są relacje rodzeństwa, a w szczególności wyjątkowa więź łącząca bliźnięta. Relacja między „ja” a drugą osobą staje się w ten sposób centralnym motywem jej artystycznych poszukiwań.
Kluczową pracą na wystawie jest wideo Home’s Shadows, stanowiące sentymentalną podróż w przeszłość i próbę podążenia śladami dzieciństwa. Ta klasyczna topofilia – czyli poszukiwanie tożsamości poprzez przestrzeń – jest w ujęciu Gustowskiej opowieścią o tym, kim była i co stało się z tamtym dawnym „ja”.
Przestrzenie domu działają na nią jak rezonatory dawnych inkarnacji. istotną inspiracją dla filmu był również wiersz Paula Éluarda W Paryżu (Dans Paris), który opowiada o modułowej, kompozycją przypominającej pudełko strukturze miejsca: Paryż ze swoją ulicą, domem, schodami, pokojem, stołem, obrusem, klatką, gniazdem, jajkiem i ptakiem. Podobnie jak u Éluarda, w wideo Gustowskiej pojawiają się różne elementy, takie jak stół czy fantastyczne ptaki, które zmieniają ogród w magiczne miejsce.
Jednym z kluczowych dzieł na wystawie jest Dinner Party, zainspirowane archiwalną fotografią z dzieciństwa artystki. Zdjęcie przedstawia jej siostrę z przyjaciółkami przy okrągłym stole. Gustowska ingeruje bezpośrednio w to wspomnienie, uzupełniając obraz o wizualny cytat ze słynnej instalacji Judy Chicago The Dinner Party (1974–1979): wizytówkę poświęconą Virginii Woolf, nawiązującą do feministycznego projektu upamiętniania wybitnych kobiet w historii. W ten sposób pozornie zwyczajna, codzienna scena zyskuje nowe znaczenie: prywatne wspomnienie życia w poznańskiej willi łączy się z postulatem Virginii Woolf dotyczącym „własnego pokoju” z eseju Własny pokój (A Room of One’s Own, 1929) oraz symbolicznym stołem kobiecej wspólnoty Judy Chicago. Jednocześnie scenę tę można odczytywać jako rodzaj seansu – rytuał wywoływania duchów, w którym przeszłość i teraźniejszość wchodzą ze sobą w dialog.
Nagroda im. Clausa Michaletza przypomina o wydawcy i założycielu Fundacji Secco Pontanova, Clausie Michaletzu. Jest przyznawana corocznie artystkom i artystom z Europy Wschodniej, a jej wysokość wynosi 10 000 euro. Nagroda jest połączona ze stypendium KVOST; laureaci mają pełną swobodę w rozporządzaniu kwotą nagrody. W połączeniu z ugruntowanym już stypendium KVOST, Nagroda im. Clausa Michaletza umożliwia trwale i długofalowo wspierać twórców.
KVOST – Kunstverein Ost – postrzega siebie jako instytucję służącą pośredniczeniu i kontekstualizacji współczesnych postaw artystycznych z Europy Środkowej i Wschodniej, a także twórczyń i twórców, których praktyka została ukształtowana przez historyczne, polityczne i kulturowe uwarunkowania dawnego bloku wschodniego.
Celem instytucji jest ujawnianie przestrzeni doświadczeń i perspektyw, które często pozostają zepchnięte na margines w dominujących narracjach historii sztuki. Poprzez wspieranie transnarodowego dialogu KVOST przyczynia się do krytycznej refleksji nad kwestiami pamięci, tożsamości i transformacji społecznej. W kontekście narastających tendencji nacjonalistycznych i napięć geopolitycznych wymiana kulturowa jest rozumiana jako forma praktyki solidarnościowej, która wzmacnia więzi i otwiera nowe perspektywy.
