Historia Bułgarii na Eurowizji (odcinek 9.): Rok 2009 i jeszcze bardziej rozbudowany maraton preselekcyjny. Jurorzy znów zignorowali wolę widzów. Potężna przewaga głosów w finale

Jeszcze bardziej rozbudowany maraton

Preselekcje bułgarskie w 2009 roku osiągnęły chyba maksymalny rozmiar i swoim rozbudowanym formatem zadziwiały fanów z Europy. Telewizja BNT potwierdziła udział 6 lipca 2008 roku i rozpoczęła etap zgłoszeniowy do nowej fazy o nazwie „Budi Zvezda” (zastąpiła ubiegłoroczne „EuroBGvision”). Zachowano rundy miesięcznie, ale znacznie się rozwarstwiono – teraz każdy miesiąc miał swoje trzy półfinały i finał. W każdym półfinale tej fazy startowało pięć utworów, a jurorzy wskazywali zwycięzcę. Pozostałe piosenki były wybierane w ramach głosowania widzów, którzy typowali dwóch awansujących. Dodatkowo komisja mogła też do finału miesięcznego dorzucić „dzikie karty”. W finale miesiąca najlepszą trójkę wybierali widzowie, ale znów jurorzy mieli możliwość dodawania przepustek specjalnych. Do fazy „Budi zvezda” zebrano 54 zgłoszenia z czego tylko 45 spełniało regulamin. Każdy półfinał i finał danego miesiąca odbywał się w sofijskim Pałacu Kultury, a prowadzenie było zadaniem Neli Atanasovej i Dragomira Draganova.

Kto wygrał w październiku?

Runda październikowa ruszyła wraz z pierwszym półfinałem (2 października), gdzie jurorzy do finału miesiąca wskazali piosenkę „I promise” grupy Perfect Stranger (wygrała też televoting). Awans uzyskali również Ivelina i Venelina Milanova. W drugim półfinale aż 41,26% zdobył utwór „Dokosni me” Iskry z Mishą Ilievem (byli także faworytami jurorów), a do finału przeszli także Tereza Kolarova i grupa Prima Vista. W trzeciej rundzie głosowanie widzów wygrał Deyan Dzhenkov z „Imam tvoeto ime” (37,21%), a drugi był Iliyan Tsvetanov. Jurorom najbardziej spodobała się Ruth, która u widzów była … ostatnia, a i tak awansowała dalej.

Dodatkowo specjalną „dziką kartę” uprawniającą do „przeskoczenia” finału zdobył Moto. Łącznie w finale października wystartowało dziewięciu wykonawców (Moto był z tego obowiązku zwolniony), a televoting wygrał Deyan Dzhenkov (24,14%). Przepustkę do dalszej części preselekcji uzyskali też Prima Vista oraz Iskra & Misha Iliev, a na piątym miejscu znalazła się Ivelina, której jurorzy przyznali „dziką kartę”.

Listopadowe wyniki

Listopadowa faza „Budi Zvezda” napotkała na pewne problemy. W pierwszym półfinale wystąpiło tylko czterech kandydatów, bo Sahara została zdyskwalifikowana z powodu złamania regulaminu (utwór był opublikowany zbyt wcześnie). Aż 51,94% głosów zdobyła Gergana Dimova za „Yasno sluntse” (była też faworytem jury). Dalej przeszli także Fanagora z Mileną Peevą oraz Itso Petroff i Priyateli. Faworytką drugiego półfinału była wokalistka Emiliya Valenti z piosenką „S teb” (32,94% i przepustka od jurorów). Do finału listopadowego widzowie wpuścili też formację w skład której wchodzili Bobi Kokera, Bleki i Sunnie, a także Plamen Panev.

W trzeciej rundzie televoting wygrała Annayah z „Az te chakam” (36,99%), a drugie miejsce miała Antoniya Markova. Jurorzy do finału wskazali Lazara Kisyova, który w głosowaniu publiczności zajął 3. miejsce. W finale listopada wystartowało tylko ośmiu wykonawców, bo Bobo, Bleki i Sunnie były nieobecne z powodu choroby. Wygrała Gergana Dimova (41,42%), drugi był Plamen Panev, a trzecia Emiliya Valenti.

Kto awansował w grudniu?

Grudniowa runda rozpoczęła się od zwycięstwa Tedi, Teni i Ivy w pierwszym półfinale z piosenką „Don’t Look For Me” (49,11%). Drugie było Vatticana, a trzecie miejsce miał Svetozar Hristov (próbował swoich sił w selekcjach 2008) i to jego jurorzy przepuścili dalej. Sunay Calikov z „Neshto ludo” zwyciężył II półfinał z wynikiem 53,11%, a do finału przeszli też Freeway oraz Iskren Petsov, który w głosowaniu widzów był przedostatni, ale został przepuszczony dzięki komisji. Stefan Ilchev z „Get up” wygrał III półfinał (37,12%), a zespół Zona był drugi. Do finału jury dopuściło też Martina Aleksandrova (4. miejsce u widzów).

Zaskakująco w finale wygrała grupa Zona z „Senki” zdobywając 20,45%. Awansowali też Tedi, Teni i Iva oraz Stefan Ilchev. Łącznie w ramach fazy „Budi Zvezda” do dalszej części preselekcji przeszło 11 wykonawców – dziewięciu wskazali widzowie, a dwóch (Ivelinę i Moto) wybrało jury.

Drugie okno zgłoszeniowe

Pora na II fazę, czyli dobrze nam już znany format „Bŭlgarskata pesen” składający się z półfinału i finału. Etap zgłoszeniowy otwarto 1 października i do końca grudnia zebrano 38 dodatkowych piosenek – z tej puli dwunastoosobowa komisja wybrała siedem najlepszych do rundy półfinałowej. Wśród wybrańców m.in. Dani Milev (4. miejsce w finale 2008), pakistański wokalista Najam Sheraz w duecie z Erilien, członek Deep Zone Project (ESC 2008) – JuraTone z Lady B, Krassimir Avramov czy … Sahara z dokładnie tym samym utworem, z którym zdyskwalifikowano ją przed listopadową rundą.

Jurorzy nie mieli litości. Pogrom faworytów widzów

Półfinał odbył się w Pałacu Kultury w Sofii 24 stycznia. Prowadzącymi byli Neli Atanasova i Dragomir Simeonov. Zgodnie z formatem, na tym etapie o składzie finału decydowali tylko jurorzy (w składzie m.in. Elitsa i Stoyan czy Orlin Pavlov z Kaffe), którzy mogli w prosty sposób pozbawić faworytów publiczności szans na Eurowizję. Zrobili tak w 2008 i zrobili tak też teraz. Z całej puli wykonawców fazy „Budi Zvezda” do finału dostał się tylko Stefan Ilchev, nie licząc Iveliny i Moto, którzy również uczestniczyli w tej części selekcji, ale zostali przepchnięci przez komisję, która teraz również ich faworyzowała.

Pozostała szóstka to uczestnicy, którzy zgłosili się w drugiej fazie. Z tej puli awansu nie uzyskali tylko Erilien i Najam Sheraz. Postawić należy pytanie po co była rozbudowana faza „Budi Zvezda”, skoro z jej dziewięciu zwycięzców (wspieranych przez widzów) do finału walki o ESC dostał się tylko jeden (który zresztą w finale grudniowym zdobył tylko 3. miejsce z mniej niż 17% poparcia).

„Dzikie karty” z produkcji BNT

W finale, który zaplanowano na 21 lutego w Sofii, startowało dwunastu uczestników, bo do wskazanej przez jurorów dziewiątki dołączyli także artyści, których piosenki produkowało BNT. Byli to popularny wokalista Grafa (ten sam, któremu w finale 2005 przed występem wyłączono prąd), powracająca była reprezentantka – Mariana Popova oraz Poli Genova (która reprezentować będzie kraj w 2011 i 2016). W wielkim finale decydowali tylko telewidzowie, a w związku z tym, iż wybierano piosenkę do Moskwy, gościem był Filip Kirkorov (Rosja 1995), popularny artysta urodzony zresztą w bułgarskiej Warnie.

Poziom muzyczny selekcji znów wołał o pomstę do nieba, chociaż dało się znaleźć utwory nadające się do posłuchania (nawet na żwo). Warto zwrócić uwagę na dość eurowizyjne popowe propozycje Poli Genovej czy Iveliny, imprezowe „Crazy” Mariany Popovej oraz „Chance to Love You” JuraTone i Lady B, a także Grafę i „Vrag” utrzymane w charakterystycznym dla wokalisty stylu. Były też jednak utwory, których obecności w finale nie da się logicznie wytłumaczyć – m.in. przepychany przez jurorów od samego początku Moto.

Krassimir we łzach

W televotingu oddano aż 35,2 tysiące głosów, z czego aż 56% zgarnął Krassimir Avramov za pop-operowy utwór „Illusion”. Mający wtedy 37 lat piosenkarz zareagował płaczem i nie krył emocji. Dopiero co wrócił z emigracji w USA by powalczyć o Eurowizję, a ponoć zależało mu na tym tak bardzo, że publikował nagrania, gdzie z łzami w oczach prosił Bułgarów i rząd kraju o wsparcie, które pozwoli mu pojechać do Moskwy. „Najwyraźniej widzowie i osoby sprawujące władzę byli na tyle poruszeni jego emocjonalnym apelem, iż udzielili mu tak aktywnego wsparcia” – komentował dziennik „Dnes”. Sam występ preselekcyjny nie należał do wybitnie udanych pod kątem wokalnym, na co gwałtownie zwrócono uwagę w mediach.

Skandal jakiego (nawet) Bułgaria jeszcze nie widziała

Porażająca była jednak przewaga, z jaką Krassimir zwyciężył w finale. Otrzymał ponad 19,5 tysiąca głosów, gdzie Poli Genova za drugie miejsce miała ich tylko 4,1 tysiąca. Trzecia była Mariana Popova (niecałe 3 tysiące głosów), a w top5 znaleźli się też Nora i Grafa. Moto był ostatni – zagłosowano na niego tylko 132 razy. Po dwóch latach względnego spokoju, preselekcje bułgarskie znów wywołały poruszenie i kontrowersje, ale afera, jaka wybuchła w kolejnych tygodniach przerosła oczekiwania wszystkich. Przeczytacie o tym w kolejnym odcinku cyklu!

Artykuł na podstawie Wikipedii, BNT i mediów lokalnych, fot.: Krassimir Avramov Instagram