Oficjalne komunikaty płynące z Urzędu Gminy w Gdowie od lat przypominają pasmo niekończących się sukcesów. Wójt Zbigniew Wojas z dumą prezentuje kolejne wielomilionowe budżety, przecina wstęgi i dziękuje za zewnętrzne dotacje. Na papierze wszystko wygląda imponująco – kwoty rosną, a lokalne media podległe urzędowi donoszą o „rekordowym rozmachu”. Gdy jednak zdejmiemy z gminnych finansów warstwę propagandowego lukru i spojrzymy w twarde dane, wyłania się obraz znacznie mniej kolorowy. Obraz gminy, która wpada w niebezpieczną pętlę stagnacji, stając się ubogim krewnym swoich bogatych sąsiadów z powiatu wielickiego. O czym milczą oficjalne broszury?
Głównym grzechem gdowskiej polityki informacyjnej jest epatowanie opinii publicznej całościową kwotą budżetu. To klasyczny zabieg psychologiczny. Kiedy mieszkaniec słyszy o milionach złotych, podświadomie oczekuje rewolucji w infrastrukturze. Rzeczywistość brutalnie weryfikuje te nadzieje. Aż 85% wszystkich pieniędzy w gminie pochłaniają koszty sztywne – utrzymanie administracji, pensje urzędników, szkół czy bieżące łatanie dziur. To pieniądze na tzw. „przejedzenie”, bez których samorząd po prostu przestałby funkcjonować. Na realne, strategiczne inwestycje majątkowe zostaje zaledwie skromny ułamek całej kwoty. Gdów nie buduje swojej przyszłości za własne pieniądze – buduje ją niemal wyłącznie wtedy, gdy dostanie zewnętrzną kroplówkę w postaci dotacji rządowych lub unijnych.
Każdy dobrze prosperujący samorząd potrzebuje gospodarczego silnika – miejsca, które generuje czysty zysk dla budżetu, uniezależniając gminę od kaprysów centralnej władzy. Sąsiednie Niepołomice postawiły na potężną strefę inwestycyjną. Efekt? Ściągnęły światowych gigantów (MAN, DHL, Royal Canin), a miliony z podatków CIT i PIT płyną tam szerokim strumieniem. A gmina Gdów? W gminie silnik zatarł się na samym starcie. Zapowiadana z wielką pompą około 2008 roku Gdowska Strefa Przemysłowa miała odmienić losy regionu. Skończyło się na wydaniu setek tysięcy złotych na kilkunastohektarowe pole, krótką drogę dojazdową i wodociąg. Brak determinacji, przeciągające się latami problemy z połączeniem strefy z obwodnicą Gdowa oraz brak realnej oferty dla dużych inwestorów sprawiły, iż projekt ten stał się symbolem niewykorzystanej szansy. Dziś strefa gości zaledwie pojedyncze, mniejsze podmioty, a Gdów w rankingach zamożności na mieszkańca regularnie szoruje po dnie w powiecie wielickim, notując dochody o około 17% niższe niż sąsiedzi.
Wójt może argumentować, iż wpływy z podatków komercyjnych w gminie przecież rosną. I to prawda – kwotowo rosną. Diabeł jednak tkwi w szczegółach tego wzrostu. Wpływy z podatku dochodowego od firm (CIT) są w Gdowie na żenująco niskim poziomie (średnio zaledwie kilkadziesiąt złotych w przeliczeniu na jednego mieszkańca). Gmina nie zarabia na wielkim biznesie, bo go tu nie ma. Ostatnie zauważalne wzrosty z podatków od nieruchomości nie wynikały z otwarcia nowych fabryk. Były efektem urzędowej modernizacji ewidencji gruntów przez Powiat Wielicki. Po prostu dokładniej policzono metraż istniejących już budynków komercyjnych i lokalnych sklepów. Aby spiąć budżet demolowany przez inflację, radni zmuszeni są regularnie podnosić stawki podatków lokalnych. Oznacza to, iż wzrost wpływów do kasy gminy odbywa się kosztem małych, rodzimych firm, rzemieślników i handlowców, a nie zewnętrznego kapitału.
Najbardziej niepokojącym elementem gdowskiej układanki finansowej jest oficjalna narracja o bezpiecznym zadłużeniu. Władze chwalą się, iż wskaźnik długu oscyluje w granicach kilkunastu procent. Niezależni obserwatorzy zwracają jednak uwagę na mechanizm wypychania długu poza budżet. Tworzenie i dotowanie spółek komunalnych to idealny parawan. Zobowiązania finansowe zaciągane przez takie podmioty nie obciążają bezpośrednio oficjalnego długu gminy i nie podlegają tak restrykcyjnej kontroli Rady Gminy. Gdy jednak spółka wpada w kłopoty, gmina i tak musi ją ratować z kieszeni podatnika. Ta iluzja stabilności pękała już w przeszłości, choćby wtedy, gdy po deklaracjach o „zrównoważonych finansach” samorząd musiał nagle ratować się pilną emisją obligacji na spłatę starych zobowiązań.
Gmina Gdów znalazła się w pułapce. Bez silnej bazy podatkowej, opartej na dużym przemyśle i logistyce, gmina skazuje się na wieczną zależność od zewnętrznej jałmużny. Każda kolejna kadencja bez strategicznego inwestora to pogłębianie dystansu do Niepołomic czy Wieliczki. Rekordowy budżet brzmi dumnie w spotach wyborczych, ale bez własnego silnika gospodarczego gmina Gdów pozostanie jedynie sypialnią Krakowa i wielkim gigantem na glinianych nogach, którego płynność finansowa zależy od tego, czy z województwa lub Warszawy akurat skapnie jakaś dotacja.
