Filmoteka Narodowa – Instytut Audiowizualny (FINA) uruchamia unikatowy w Polsce program rozwoju metod zachowania i konserwacji taśm filmowych zawierających najważniejsze produkcje polskiego dziedzictwa filmowego ostatniego stulecia – w tym adaptacje "Znachora" z 1937 i 1981 roku, "Faraona" Jerzego Kawalerowicza oraz "Ziemię obiecaną" Andrzeja Wajdy. Pierwszym prywatnym darczyńcą wspierającym poszerzanie możliwości programu został Netflix, co wspólnie ogłosili przebywający z wizytą w Polsce Greg Peters, prezes Netflixa, oraz Tomasz Kolankiewicz, dyrektor FINA.
Efektem Programu Badań i Konserwacji Taśmy Filmowej będzie trwalsza ochrona historycznych zbiorów filmowych o istotnym znaczeniu dla polskiej kultury, oparta na pogłębionej analizie ich materialnego i historycznego charakteru oraz ich ponowne udostępnienie publiczności w sposób wierny oryginalnej estetyce.
Polski film ma ponad sto lat. W naszych zbiorach znajdują się analogowe taśmy z całej historii polskiej kinematografii. Taśmy, które są zapisem naszej pamięci i tożsamości. Taśmy, które wymagają konserwacji i opieki, żeby mogły służyć nam przez kolejny wiek. Cieszy nas, iż w proces ten angażują się partnerzy międzynarodowi – to dowód, iż nasze dziedzictwo ma wartość dostrzeganą globalnie – powiedziała Marta Cienkowska, ministra kultury i dziedzictwa narodowego.
W ramach projektu badaniami i konserwacją zostaną objęte tak fundamentalne dla historii polskiego kina dzieła jak niemal stuletnie filmy w reżyserii Aleksandra Hertza ("Bestia" i "Jego ostatni czyn" z 1917 roku), znajdujące się na Liście Polskiego Dziedzictwa Filmowego dramaty "Mocny człowiek" (1920, reż. Henryk Szaro) i "Janko Muzykant" (1930, reż. Ryszard Ordyński) czy adaptacje powieści Tadeusza Dołęgi-Mostowicza "Znachor" (z 1937 w reżyserii Michała Waszyńskiego i z 1981 w reżyserii Jerzego Hoffmana). Ponadto specjaliści z FINA podejmą prace nad tak kultowymi tytułami jak "Ostatni etap" (1947, reż. Wanda Jakubowska), "Przygoda na Mariensztacie" (1953, reż. Leonard Buczkowski), "Prawo i pięść" (1964, reż. Jerzy Hoffman, Edward Skórzewski) czy "C.K. Dezerterzy" (1976, reż. Janusz Majewski). Program obejmie również ochroną najbardziej monumentalne dzieła w historii polskiego filmu, w tym "Faraona" w reżyserii Jerzego Kawalerowicza z 1965 roku oraz "Ziemię obiecaną" Andrzeja Wajdy z 1974 roku.
Wsparcie prywatnych darczyńców takich jak Netflix pozwoli przyspieszyć badania i wdrożenie nowych metod konserwacji tak, by ochrona zbiorów szybciej objęła wszystkie potencjalnie zagrożone taśmy filmowe. Jak podkreśla kierująca programem dr Monika Supruniuk, zastępczyni dyrektora ds. zbiorów analogowych i infrastruktury FINA: w świecie natychmiastowej dostępności i pozornej trwałości zapisu cyfrowego łatwo ulec złudzeniu, iż digitalizacja oznacza pełne zachowanie dziedzictwa filmowego. Tymczasem taśmy filmowe pozostają nie tylko nośnikami treści, ale także nieocenionym źródłem wiedzy o historii, estetyce i technologii kina. Znaczna ich część, zwłaszcza barwne taśmy z octanu celulozy, czy łatwopalne taśmy nitro, znajdują się dziś w zaawansowanym stadium degradacji. W Polsce przez cały czas brakuje infrastruktury, która pozwalałaby prowadzić ich pogłębioną analizę na poziomie porównywalnym z najlepszymi praktykami międzynarodowymi. Nasz program odpowiada na tę lukę, proponując interdyscyplinarne podejście integrujące konserwację dzieł sztuki, chemię materiałową i badania nad techniką filmową.
Filmoteka Narodowa – Instytut Audiowizualny ma również ambicję wyjść poza tradycyjnie rozumianą konserwację. Szczególne miejsce w projekcie zajmą badania nad historycznymi technologiami barwnymi, co uczyni z FINA jeden z nielicznych ośrodków prowadzących tak zaawansowane prace nad przywróceniem dziełom filmowym ich pierwotnego wyglądu. FINA opracuje też narzędzia do ciągłego monitorowania stanu taśm filmowych i stworzy system wczesnego ostrzegania i planowanie działań prewencyjnych oraz zainwestuje w szkolenie kolejnych pokoleń konserwatorów, archiwistów i techników audiowizualnych.
Jesteśmy dumni mogąc wspierać program Filmoteki Narodowej, który pozwoli zachować najważniejsze dzieła polskiej kinematografii. W 10. rocznicę naszej obecności w Polsce to partnerstwo to dowód naszego niezachwianego zaangażowania na rzecz polskiej branży kreatywnej i wspólnej misji, by emocje i idee których nośnikiem jest polskie kino mogły urzekać widzów przez kolejne pokolenia – powiedział Greg Peters, prezes Netflixa.
Analogowe zbiory filmowe Filmoteki Narodowej – Instytutu Audiowizualnego to największy zbiór w Polsce oraz jeden z największych tego typu zasobów w Europie. Wśród nich można znaleźć obiekty unikatowe, często w pojedynczych egzemplarzach. Zakres chronologiczny sięga od początków kina na ziemiach polskich do współczesności. Obejmuje blisko 580 tysięcy pudeł taśmy filmowej, w tym około 2 500 polskich filmów fabularnych, 100 000 filmów dokumentalnych i krótkometrażowych, 2 000 animacji i 15 000 kopii filmów zagranicznych.
Monika Supruniuk – wicedyrektor FINA oraz Greg Peters
Efektem Programu Badań i Konserwacji Taśmy Filmowej będzie trwalsza ochrona historycznych zbiorów filmowych o istotnym znaczeniu dla polskiej kultury, oparta na pogłębionej analizie ich materialnego i historycznego charakteru oraz ich ponowne udostępnienie publiczności w sposób wierny oryginalnej estetyce.
Polski film ma ponad sto lat. W naszych zbiorach znajdują się analogowe taśmy z całej historii polskiej kinematografii. Taśmy, które są zapisem naszej pamięci i tożsamości. Taśmy, które wymagają konserwacji i opieki, żeby mogły służyć nam przez kolejny wiek. Cieszy nas, iż w proces ten angażują się partnerzy międzynarodowi – to dowód, iż nasze dziedzictwo ma wartość dostrzeganą globalnie – powiedziała Marta Cienkowska, ministra kultury i dziedzictwa narodowego.
W ramach projektu badaniami i konserwacją zostaną objęte tak fundamentalne dla historii polskiego kina dzieła jak niemal stuletnie filmy w reżyserii Aleksandra Hertza ("Bestia" i "Jego ostatni czyn" z 1917 roku), znajdujące się na Liście Polskiego Dziedzictwa Filmowego dramaty "Mocny człowiek" (1920, reż. Henryk Szaro) i "Janko Muzykant" (1930, reż. Ryszard Ordyński) czy adaptacje powieści Tadeusza Dołęgi-Mostowicza "Znachor" (z 1937 w reżyserii Michała Waszyńskiego i z 1981 w reżyserii Jerzego Hoffmana). Ponadto specjaliści z FINA podejmą prace nad tak kultowymi tytułami jak "Ostatni etap" (1947, reż. Wanda Jakubowska), "Przygoda na Mariensztacie" (1953, reż. Leonard Buczkowski), "Prawo i pięść" (1964, reż. Jerzy Hoffman, Edward Skórzewski) czy "C.K. Dezerterzy" (1976, reż. Janusz Majewski). Program obejmie również ochroną najbardziej monumentalne dzieła w historii polskiego filmu, w tym "Faraona" w reżyserii Jerzego Kawalerowicza z 1965 roku oraz "Ziemię obiecaną" Andrzeja Wajdy z 1974 roku.
Pracownia Konserwacji Taśmy Filmowej ©Filmoteka Narodowa Instytut Audiowizualny. fot Mykyta Platonov
Wsparcie prywatnych darczyńców takich jak Netflix pozwoli przyspieszyć badania i wdrożenie nowych metod konserwacji tak, by ochrona zbiorów szybciej objęła wszystkie potencjalnie zagrożone taśmy filmowe. Jak podkreśla kierująca programem dr Monika Supruniuk, zastępczyni dyrektora ds. zbiorów analogowych i infrastruktury FINA: w świecie natychmiastowej dostępności i pozornej trwałości zapisu cyfrowego łatwo ulec złudzeniu, iż digitalizacja oznacza pełne zachowanie dziedzictwa filmowego. Tymczasem taśmy filmowe pozostają nie tylko nośnikami treści, ale także nieocenionym źródłem wiedzy o historii, estetyce i technologii kina. Znaczna ich część, zwłaszcza barwne taśmy z octanu celulozy, czy łatwopalne taśmy nitro, znajdują się dziś w zaawansowanym stadium degradacji. W Polsce przez cały czas brakuje infrastruktury, która pozwalałaby prowadzić ich pogłębioną analizę na poziomie porównywalnym z najlepszymi praktykami międzynarodowymi. Nasz program odpowiada na tę lukę, proponując interdyscyplinarne podejście integrujące konserwację dzieł sztuki, chemię materiałową i badania nad techniką filmową.
Filmoteka Narodowa – Instytut Audiowizualny ma również ambicję wyjść poza tradycyjnie rozumianą konserwację. Szczególne miejsce w projekcie zajmą badania nad historycznymi technologiami barwnymi, co uczyni z FINA jeden z nielicznych ośrodków prowadzących tak zaawansowane prace nad przywróceniem dziełom filmowym ich pierwotnego wyglądu. FINA opracuje też narzędzia do ciągłego monitorowania stanu taśm filmowych i stworzy system wczesnego ostrzegania i planowanie działań prewencyjnych oraz zainwestuje w szkolenie kolejnych pokoleń konserwatorów, archiwistów i techników audiowizualnych.
Greg Peters oraz Tomasz Kolankiewicz w Kinie Iluzjon
Jesteśmy dumni mogąc wspierać program Filmoteki Narodowej, który pozwoli zachować najważniejsze dzieła polskiej kinematografii. W 10. rocznicę naszej obecności w Polsce to partnerstwo to dowód naszego niezachwianego zaangażowania na rzecz polskiej branży kreatywnej i wspólnej misji, by emocje i idee których nośnikiem jest polskie kino mogły urzekać widzów przez kolejne pokolenia – powiedział Greg Peters, prezes Netflixa.
Analogowe zbiory filmowe Filmoteki Narodowej – Instytutu Audiowizualnego to największy zbiór w Polsce oraz jeden z największych tego typu zasobów w Europie. Wśród nich można znaleźć obiekty unikatowe, często w pojedynczych egzemplarzach. Zakres chronologiczny sięga od początków kina na ziemiach polskich do współczesności. Obejmuje blisko 580 tysięcy pudeł taśmy filmowej, w tym około 2 500 polskich filmów fabularnych, 100 000 filmów dokumentalnych i krótkometrażowych, 2 000 animacji i 15 000 kopii filmów zagranicznych.
