Filmy z serii "Krzyk". Od najgorszego do najlepszego

W "Krzyku 3" akcja przenosi się do Hollywood i niestety, cudzysłów ironii robi się tu już nieco za duży. Satyra na Fabrykę Snów niby zawsze w cenie, ale z drugiej strony – ile można. Do tego dochodzi złagodzenie tonacji i podkręcenie elementu komediowego, co nie służy filmowi jako horrorowi i zbliża go niebezpiecznie do "Strasznego filmu", który – jak pamiętamy – wypłynął przecież właśnie na obśmiewaniu "Krzyku". Do tego burzliwy proces produkcji zaowocował dziurami w scenariuszu: wystarczy wspomnieć, iż w intrydze gubi się gdzieś... drugi Ghostface. Z plusów: do obsady dołącza Parker Posey. Ale choćby Parker Posey nie udźwignie sama całego filmu, zwłaszcza jeżeli na dno ciągnie go kotwica postmodernistycznej cytatologii. Oto jest prawdziwy zabójca tej części.

Po wielu latach i mało satysfakcjonującej trzeciej części "Krzyk" powrócił z nową siłą. Warto jednak było na to czekać, bo czwarta część przyniosła wszystko, co w serii kochaliśmy. "Krzyk 4" to powrót nie tylko do Woodsboro, ale i do bezczelnej gry z widzem, która od początku była znakiem rozpoznawczym cyklu. Tym razem seria brutalnych morderstw splata się z promocją książki Sidney i historią jej kuzynki, która mimowolnie staje się nowym celem zamaskowanego zabójcy. Film jednocześnie kpi z horrorowych klisz i bezlitośnie je wykorzystuje, udowadniając, iż autoironia może iść w parze z autentycznym napięciem. Twórcy świadomie bawią się konwencją remake’u, sequela i rebootu, tworząc opowieść, która jest komentarzem do samej siebie. A przy tym wszystkim nie zapomina o tym, co najważniejsze – o krwi, suspensie i inteligentnym humorze, który potrafi rozładować napięcie tuż przed kolejnym ciosem noża.

"Krzyk" numer pięć okazał się wyjątkowo udanym restartem, "Krzyk VI" po prostu idzie za ciosem. Już od otwierającej sekwencji z Samarą Weaving reżyserski duet (Matt Bettinelli-Olpin i Tyler Gillett) wdzięcznie bawi się z nami w kotka i myszkę. Twórcom sprytnie udaje się uciec z pułapki nadświadomości: robią to nadświadomie tę nadświadomość komentując. Film jest też symbolicznym przejęciem serii przez młode pokolenie (jak się miało okazać, tylko tymczasowym): chwilowo ze starej gwardii została tu już tylko Courtney Cox, a młoda Jenna Ortega pyta ją nawet, czy aby nie przebrzmiała. 27-letnia (w momencie premiery filmu) seria okazuje się tu jednak wciąż żywotna: nowy Ghostface, bardziej brutalny i atletyczny – póki nie ujawni swojej tożsamości – przynosi miłą odmianę po niemalże slapstickowych poprzednikach. Sprawdza się też Nowy Jork jako inna-niż-zwykle sceneria kolejnych składanek i gonitw. No i jest tu świetna scena, w której Mindy (Jasmin Savoy Brown) i Kirby (Hayden Panettiere) pięknie "zgadzają się, iż się nie zgadzają" w kwestii swoich ulubionych horrorów.

Jak nakręcić sequel filmu błyskotliwie wykorzystującego wszystkie reguły i bolączki ówczesnego kina grozy? To proste: wystarczy stworzyć kontynuację błyskotliwie wykorzystującą wszystkie reguły i bolączki ówczesnych kontynuacji. Dalsze losy serii "Krzyk" udowadniają, iż czasem łatwiej jest to powiedzieć niż zrobić, ale na etapie drugiej części Wes Craven był jeszcze u szczytu swoich kreatywnych możliwości. Właśnie dlatego "Krzyk 2" to nie tylko zgrywa z sequelozy, w której hollywoodzkie prawa kontynuacji stają się przepisem na uchwycenie filmowego mordercy. Reżyser tym razem wgryza się też w amerykański fetysz gatunku true crime, czyniąc z brutalnych zbrodni Ghostface’a pożywkę dla popkultury – a więc i oportunistycznego biznesu. Przy okazji w tej wziętej w nawias serii udaje mu się stworzyć być może najstraszniejszy filmowy "Krzyk", jaki wyszedł z jego krtani.

"Krzyk" (2022) to pierwsza odsłona serii, pod którą nie podpisał się Wes Craven. Schedę po zmarłym w 2015 roku gigancie kina grozy przejęli Matt Bettinelli-Olpin i Tyler Gillett z kolektywu Radio Silence, twórcy bardzo dobrze przyjętej "Zabawy pochowanego". Ich legacy sequel okazał się hitem kasowym (137 mln dolarów wpływów przy 24-milionowym budżecie), a także zebrał świetne opinie wśród fanów i krytyków. Jak pisaliśmy w naszej recenzji: reżyserzy otwierają sceną-hołdem, sygnalizującą podwójne ambicje. Z jednej strony, to konieczność podsumowania dynamicznych zmian w kinie grozy – misja, na którą powracający regularnie "Krzyk" wydaje się skazany. Z drugiej – chęć zwrócenia horrorowego majestatu zamaskowanemu killerowi (...) To inteligentna zabawa, która sprawia dużo frajdy – zwłaszcza kiedy zakochani w slasherach bohaterowie podpierają się trwającą ponad pół wieku tradycją gatunku.

Choć dziś trudno w to uwierzyć, pierwotnie film, który wszyscy znamy jako "Krzyk", miał mieć inny tytuł. Kevin Williamson, w połowie lat 90. nikomu nieznany scenarzysta, pierwszą wersję tekstu slashera zatytułował "Scary Movie" (Straszny film). Punktem wyjścia była dla niego idea, iż filmy nie tworzą psycholi, a jedynie sprawiają, iż psychole są bardziej kreatywni. Całość zbudowana została na kliszach typowych dla slasherów. Fabuła inspirowała została najsłynniejszymi seriami (np. "Halloween"), a bohaterowie (w każdym razie część z nich) doskonale znała zasady obowiązujące w tym gatunku. Ten prosty zabieg narracyjny okazał się genialnym posunięciem. Film niespodziewanie dla wszystkich stał się wielkim przebojem, podbijając serca widzów na całym świecie. Przed scenarzystą, Kevinem Williamsonem, otworzył drzwi do kariery. Dla Wesa Cravena był to powrót na szczyt po tym, jak jego wcześniejsze reżyserskie dokonania z lat 90. nie przypadły widzom do gustu. A otwierająca sekwencja z Drew Barrymore przeszła do historii popkultury. Co ciekawe, kilka lat później powstał też "Straszny film", który parodiował m.in. "Krzyk".