Festiwal PRADMOVA we Wrocławiu. Trzy dni z literaturą, muzyką i kulturą białoruską

W dniach 2–4 października 2026 roku we Wrocławiu odbędzie się PRADMOVA – festiwal intelektualnej książki, gromadzący białoruskich pisarzy, tłumaczy, wydawców i artystów. W programie trzydniowego wydarzenia zaplanowano ponad trzydzieści spotkań, dyskusji, prezentacji wydawniczych oraz koncertów, a także osobną strefę dla dzieci. Przewodnim motywem tegorocznej edycji jest hasło „Obca Ojczyzna”.

Literatura, emigracja i relacje polsko-białoruskie

Głównym tematem dyskusji podczas wrocławskiej edycji festiwalu będą zagadnienia związane z pracą twórczą na emigracji, pamięcią o ojczyźnie, życiem między różnymi językami oraz rozwojem kultury białoruskiej poza granicami kraju.

Wydarzenie zainauguruje 2 października panel dyskusyjny „Czy romans z Polską jest możliwy? Białoruscy autorzy i ich tłumacze”, w którym udział wezmą Alhierd Bacharewicz, Uładzimir Niaklajeu, Joanna Bernatowicz i Bogdan Knop (moderacja: Andrej Chadanowicz). Pretekstem do rozmowy będą polskie przekłady powieści „Hej Ben Hinom” oraz „Psy Europy”. Wieczór pierwszego dnia zwieńczy białorusko-polski program poezji ironicznej oraz koncert Jauhena Barysznikaua.

W sobotę, 3 października, zaplanowano m.in. prezentację nowego wydania „Długiej drogi do domu” Wasila Bykaua, białoruskich przekładów prozy Raya Bradbury’ego („Słoneczne wino”, „Kroniki marsjańskie”, „451 stopni Fahrenheita”) oraz książek „Podziemne przejścia” i „Sprawa Wiktora Babaryki”. Ważnym punktem programu będzie także debata poświęcona doświadczeniu polskiej emigracji niepodległościowej zatytułowana „Emigracja i wolność: Jan Nowak-Jeziorański, Jerzy Giedroyć i współczesne wyzwania »Europy ojczystej«”.

Doświadczenia więzienne, klasyka i program muzyczny

Odrębny blok tematyczny poświęcono relacjom z więzień politycznych. W sobotę odbędzie się panel „Znowu o więzieniu? Głosy zza krat…”, z kolei w niedzielę Maksim Znak zaprezentuje swoją książkę „Koloniści”, po której zaplanowano jego występ muzyczny. Sobotnie wydarzenia zamknie „Noc Poezji i Muzyki” z udziałem licznych poetów i pieśniarzy.

Niedzielna część programu (4 października) obejmie prelekcje i dyskusje literackie, w tym panel „Co tak naprawdę znaczą te Itaki?” z udziałem Lawona Barszczeuskiego (tłumacza „Odysei” na język białoruski), Uładzimira Arłoua i Maksima Żbankowa. Na scenie zaprezentowany zostanie również tomik poezji dramatycznej Uładzimira Niaklajeua „Litwina”, a cały festiwal zwieńczy spotkanie „Białoruskie kołysanki”połączone z warsztatami muzycznymi.

Wydarzenia towarzyszące, kiermasz i atrakcje dla najmłodszych

Na drugiej scenie festiwalowej odbywać się będą prelekcje o poezji współczesnej, projektowaniu okładek, postaci Marca Chagalla oraz projekcie „Ruiny Białorusi” fundacji VEHA. Z myślą o dzieciach na 4 października przygotowano spektakl kukiełkowy „Najlepsze miejsce na świecie” oraz prezentację interaktywnej platformy baśni „Smok”.

Uczestnicy wydarzenia będą mieli możliwość zakupu publikacji niezależnych wydawnictw, takich jak Gutenberg, RozUm Media, Kamunikat, „Miane Niama”, „Połockie łabirynty”, „Łohvinau”, „Vesna”, „hochroth Minsk”, „Januškievič”, „Margenta” czy „Etnotradycja”.

Partnerami generalnymi festiwalu PRADMOVA 2026 we Wrocławiu są The German Marshall Fund of The United States oraz Zakład Narodowy im. Ossolińskich. Partnerami wydarzenia są również Kolegium Europy Wschodniej (KEW) oraz inicjatywa „Mova Nanova Wrocław”.