Instagram @theodysseymovie
Wygnanie zamiast triumfu: Jak kończy się filmowa „Odyseja”?
Dla każdego, kto kojarzy antyczny mit ze szkolnych ław, finał widowiska Nolana jest sporym zaskoczeniem. Po 10 latach krwawej walki pod Troją i kolejnych 10 latach męczącej tułaczki po morzach, Odyseusz (w tej roli Matt Damon) wreszcie dociera do rodzinnej Itaki. Wraz z żoną Penelopą (Anne Hathaway) rozprawia się z bezczelnymi zalotnikami, którzy dewastowali jego dom i zabiegali o rękę żony.
Na tym jednak tradycyjna opowieść się kończy, a zaczyna unikalna wizja reżysera. Odyseusz nie zostaje na tronie. Zamiast radosnego panowania u boku rodziny, bohater zostaje wygnany z wyspy. Razem z Penelopą podejmują dramatyczną decyzję: zostawiają swojego dorosłego syna Telemacha (Tom Holland) na straży Itaki, a sami odpływają na zachód, w stronę zachodzącego słońca. To urzeczywistnienie sennej wizji Penelopy z pierwszych dni wojny trojańskiej – choć wygnani, ostatecznie są razem.
Instagram @theodysseymovie
Co stało się po powrocie? Różnice między filmem a eposem Homera
Dlaczego reżyser zdecydował się na tak odważne zmiany? W starożytnej Grecji filmowe zakończenie mogłoby wywołać spory niedosyt lub wręcz oburzenie. Antyczna publiczność wymagała bowiem pełnego sprawozdania ze wszystkich konsekwencji politycznych i społecznych czynów głównego bohatera.
W oryginalnym eposie Homera krwawy finał w pałacu nie zakończył się cichym wygnaniem. Wymordowanie ponad stu elitarnych młodzieńców pochodzących z najznamienitszych i najwpływowszych rodów starożytnej Grecji wywołało ogromną wściekłość mieszkańców. Rodziny zabitych zalotników natychmiast chwyciły za broń i wyruszyły na pałac, żądając krwawej zemsty na Odyseuszu, jego ojcu Laertesie oraz synu Telemachu. Dochodzi do zbrojnej konfrontacji, w której zginęli pierwsi ludzie, a wyspie groziła wyniszczająca wojna domowa. Ostatecznie rozlew krwi został powstrzymany wyłącznie przez bezpośrednią boską interwencję – bogini Atena, z rozkazu Zeusa, narzuciła obu stronom wieczny pokój i sprawiła, iż mieszkańcy zapomnieli o krzywdach.
fot. Instagram @offguard.magazine
Jak w oryginale skończył Odyseusz?
W przeciwieństwie do filmowej adaptacji, w homerowym oryginale Odyseusz nie opuszcza Itaki na zawsze w akcie wygnania ani nie ucieka przed konsekwencjami. Po wyegzekwowaniu pokoju przez Atenę, bohater odzyskuje należny mu tron, zostaje zaakceptowany przez lud i na nowo obejmuje władzę nad królestwem u boku Penelopy.
Oryginalna opowieść wskazuje jednak, iż jego tułaczka nie była całkowicie zakończona. Zgodnie z wcześniejszą przepowiednią ślepego wróżbity Tejrezjasza, Odyseusz musiał w przyszłości wyruszyć w jeszcze jedną, specyficzną podróż z wiosłem na ramieniu, by przebłagać Posejdona i ostatecznie zmyć z siebie gniew Boga Morza. Epos wyraźnie zaznacza jednak, iż po wypełnieniu tej misji król powrócił do ojczyzny, gdzie czekała go spokojna, dostatnia starość u boku najbliższych oraz łagodna śmierć przybywająca z morza.
Instagram @theodysseymovie
Dalsze losy Odyseusza: W oryginale pojawia się także przepowiednia Tejrezjasza
Szczegóły symbolicznej tułaczki po odzyskaniu tronu opisuje proroctwo Tejrezjasza. Aby udobruchać Posejdona, Odyseusz musiał wypełnić następujące warunki:
1. Musiał iść w głąb lądu z wiosłem na ramieniu tak daleko, aż spotka ludzi, którzy nigdy nie widzieli morza i pomylą wiosło z narzędziem rolniczym (np. łopatą do zboża).
2. W tym miejscu miał wbić wiosło w ziemię i złożyć bogatą ofiarę z barana, buhaja oraz wieprza dla Posejdona, co miało ostatecznie zdjąć z niego starą klątwę.
3. Dopiero po powrocie do Itaki i złożeniu ofiar wszystkim bogom olimpijskim, Odyseusz mógł cieszyć się długim życiem w otoczeniu szczęśliwych poddanych.
Najczęściej zadawane pytania (FAQ)
1. Jak kończy się film „Odyseja”?
Odyseusz po pokonaniu zalotników zostaje wygnany z Itaki. Wraz z Penelopą odpływa na zachód, zostawiając władzę synowi Telemachowi.
2. Czy w filmowym zakończeniu Odyseusz zostaje ze swoją żoną Penelopą?
Tak. Choć Odyseusz musi opuścić rodzinną wyspę, Penelopa decyduje się wyruszyć w dalszą podróż razem z nim.
3. Kim są „ludzie morza” wspomniani w filmie?
W filmowej interpretacji to dawni greccy żołnierze wracający spod Troi, którzy zatracili moralność i szerzą chaos oraz przemoc na morzach.
4. Czy w eposie Homera Odyseusz również został wygnany?
Nie. W tradycyjnym eposie Odyseusz zachowuje tron Itaki po tym, jak bogowie powstrzymują krewnych zalotników przed krwawym odwetem.
