Barbieland. Historia nieautoryzowana – recenzja książki. Witajcie w świecie Barbie

Co łączy byłych nazistów, batalie sądowe, plastik i brak poczucia humoru? Odpowiedź brzmi: lalka Barbie. Barbieland. Historia nieautoryzowana to opowieść o firmie Mattel i o tym, jak dom słynnej blondwłosej zabawki raz po raz wyczołgiwał się z kłopotów. Czasem fundował je też konkurencji, a choćby samej matce Barbie.

Kim jest lalka Barbie? Przeseksualizowanym źródłem kompleksów młodych dziewczynek? Feministyczną ikoną, głośno mówiącą o tym, iż możesz być kim tylko chcesz? Jak to się stało, iż symbol amerykańskiego świata zabawek stał się celem ataków Donalda Trumpa? Kiedy mała, rodzinna firma przeistoczyła się w korporacyjnego giganta z wieloma sprawami sądowymi na koncie? Barbieland. Historia nieautoryzowana autorstwa Tarpley Hitt odpowiada właśnie na te i inne pytania. Książka zabiera czytelnika w szaloną podróż po historii firmy Mattel od jej założenia przez Ruth i Elliot Handlerów, poprzez narodziny Barbie i liczne kontrowersje, aż do współczesności. I absolutnie nie jest to zawsze historia, którą Mattel może się tak łatwo chwalić.

Barbieland. Historia nieautoryzowana to przede wszystkim dowód bardzo rzetelnego dziennikarskiego śledztwa. Wszystkie wydarzenia w książce są podparte faktami, a sama autorka, jak twierdzi, spędziła nieraz długie godziny za granicą, aby odpowiednio udokumentować swoją pracę. Jest to więc pozycja, która nie dość, iż nie szczędzi czytelnikowi, czasem kontrowersyjnych, szczegółów z przeszłości Barbie to jeszcze nie daje żadnych podstaw do tego, aby w te szczegóły jakkolwiek wątpić.

Fot. materiały promocyjne

Książka jest naprawdę dokładną „biografią” lalki Barbie, Mattela, a także samej Ruth Handler. Tytuł w dość wyczerpujący sposób omawia kolejne epizody z życia firmy. Nie boi się również poruszać tych spraw, które są dla niej dość niewygodne. Pojawia się tutaj na przykład szczegółowa historia powstania niemieckiej lalki Lilli, której twórcy oskarżyli Mattela o plagiat. Jest to o tyle istotne, iż przez lata Mattel dbał o to, aby o Lilly nikt się nie dowiedział. Firma uparcie walczyła z jakimikolwiek wzmiankami o niemieckiej krewnej Barbie. Hitt tłumaczy też dokładnie ewolucję lalki i jej miejsca w popkulturze. Nie zabrakło tu również odpowiedzi na dręczące wielu pytanie o to, co się stało z zawartością spodni Kena, a może ona naprawdę zaskoczyć. Innymi słowy, jest to pozycja idealna dla kogoś, kto chciałby dokształcić się w historii plastikowej ikony świata zabawek.

Muszę jednak przyznać, iż chociaż zaprezentowana w książce wiedza jest naprawdę imponująca i wyczerpuje ciekawość czytelnika, to czasem odnosiłam wrażenie, iż przedstawionych tutaj szczegółów jest po prostu za wiele. Nie jest to na szczęście nagminne, ale autorka skacze nagle od pewnych wydarzeń do czyjegoś dzieciństwa. Może to doprowadzić do lekkiej konfuzji, zwłaszcza gdy nagle jesteśmy wyrwani z jednej dekady lat dwudziestych, do innej. Rozumiem czemu miało to służyć, a niektóre biografie przedstawione w ten sposób są naprawdę barwne. Jednocześnie może to utrudniać początkowe wciągnięcie się w książkę, jak zresztą było w moim przypadku. Na całe szczęście sarkastyczny sposób pisania autorki i jej lekkie pióro skutecznie ułatwiają lekturę, pomimo drobnych problemów książki.

Barbieland. Historia nieautoryzowana to udany przewodnik po świecie Barbie i Mattela, a wycieczkę, na którą zabiera swojego czytelnika Tarpley Hitt, można uznać za naprawdę udaną. Jest to świetna pozycja, zarówno dla wszystkich, kto darzy Barbie sentymentem, jak i tych czytelników, którzy chcą się dowiedzieć czegoś więcej o jednym z symboli amerykańskiej popkultury. Trudno też winić Tarpley Hitt za chęć przytoczenia nam jak największej ilości faktów. I chociaż pierwsze kilkanaście stron książki, może lekko zniechęcać, to zdecydowanie warto dać tej pozycji szansę.

Okładka książki Barbieland. Historia nieautoryzowana

Autor:Tarpley Hitt
Tłumaczenie: Ewa Skórska
Wydawca: Wydawnictwo Marginesy
Premiera: 23 września 2026 r.
Oprawa: miękka
Stron: 400
Cena katalogowa: 69,99 zł

Powyższa recenzja powstała w ramach współpracy z wydawnictwem Marginesy Dziękujemy!
Fot. główna: materiały promocyjne – kolaż (Wydawnictwo Marginesy)