Co dzieje się z obrazem, gdy przestaje przedstawiać rzeczywistość? Czy abstrakcja oznacza zerwanie z tym, co realne, czy pozwala odkrywać je na nowo poprzez kolor, formę, rytm i emocje?
Wystawa „Abstrakcja i tuż obok” prezentuje blisko sześćdziesiąt obrazów, grafik, rysunków i rzeźb ponad czterdziestu artystów. Prace pochodzą ze zbiorów Działu Sztuki Muzeum Częstochowskiego.
Na ekspozycji spotykają się dzieła artystów związanych z Grupą Krakowską, m.in. Tadeusza Brzozowskiego, Marii Jaremy, Adama Marczyńskiego, Erny Rosenstein, Jonasa Sterna i Jerzego Tchórzewskiego, a także twórców powojennej awangardy, takich jak Stefan Gierowski i Andrzej Wróblewski. Obok nich prezentowane są prace kolorystów – Mariana Jaeschkego i Piotra Potworowskiego. Istotną część ekspozycji stanowią również grafiki m.in. Jerzego Panka, Zbigniewa Lutomskiego i Ryszarda Otręby. Wystawa uwzględnia ponadto twórczość artystów związanych z Częstochową, m.in. Andrzeja Desperaka, Włodzimierza Kuleja, Bogumiły Malec, Mateusza Pawełczyka i Władysława Wagnera.
Jednym z wątków wystawy jest droga od figuracji do abstrakcji. Obok dzieł całkowicie nieprzedstawiających pojawiają się prace, w których przez cały czas można rozpoznać postaci, pejzaże czy martwe natury, choć ich formy ulegają uproszczeniu, syntezie i przekształceniu.
Dla jednych artystów abstrakcja jest rezultatem stopniowych uproszczeń i przekształceń, dla innych świadomie wybranym językiem twórczości. Niektórzy rezygnują z rozpoznawalnych motywów, inni zachowują ślady postaci, pejzaży czy przedmiotów, nadając im nowe formy i znaczenia. Granica między figuracją a abstrakcją nie zawsze jest wyraźna, a oba sposoby obrazowania mogą się wzajemnie przenikać.
Abstrakcja może wyrażać emocje i niepokój, ale także harmonię, spokój i porządek. Kolor, linia, faktura i kompozycja stają się w niej samodzielnymi środkami artystycznego wyrazu. Każda z prezentowanych prac proponuje własny sposób budowania obrazu i zaprasza do uważnego spojrzenia.
Tytułowe „tuż obok” oznacza przestrzeń pomiędzy tym, co rozpoznawalne, a tym, co nieprzedstawiające. Wystawa zachęca do własnych odczytań. Nie wszystkie obrazy podpowiadają, co należy w nich zobaczyć. Niektóre pozostawiają miejsce na osobiste skojarzenia, emocje i interpretacje.

