Czy każde angielskie słowo da się przetłumaczyć na język polski?
Teoretycznie tak. W praktyce czasami jedno krótkie angielskie słowo wymaga całego polskiego zdania, kilku możliwych tłumaczeń albo dodatkowego wyjaśnienia.
Nie oznacza to oczywiście, iż język polski jest uboższy. Po prostu różne języki opisują rzeczywistość na różne sposoby. Anglicy stworzyli pojedyncze słowa dla pojęć, które my częściej wyrażamy dzięki zwrotów, opisów lub kontekstu.
Oto 50 angielskich słów, które szczególnie trudno przetłumaczyć na polski jednym naturalnym odpowiednikiem.
Emocje, samopoczucie i reakcje
1. Awkward
Najbliżej po polsku: niezręczny, krępujący, dziwny
Słowo awkward opisuje sytuację, w której nie bardzo wiadomo, co powiedzieć lub jak się zachować. Może dotyczyć także człowieka, ruchu albo ciszy.
There was an awkward silence after his joke.
Po jego żarcie zapadła niezręczna cisza.
Samo „niezręczny” nie zawsze oddaje całość. Awkward może jednocześnie oznaczać dyskomfort, zakłopotanie i społeczną nieporadność.
2. Wholesome
Najbliżej po polsku: ciepły, budujący, wartościowy, krzepiący
To coś, co wywołuje dobre emocje i przywraca wiarę w ludzi. Może to być film, historia, zdjęcie, relacja lub zachowanie.
That video of the boy helping his grandfather was so wholesome.
Ten film, na którym chłopiec pomaga dziadkowi, był naprawdę ciepły i budujący.
Internet jest pełen określenia wholesome content, czyli treści sympatycznych, niewinnych i poprawiających humor.
3. Craving
Najbliżej po polsku: ogromna ochota, silne pragnienie
Craving to nie zwykłe „chcę”. To intensywna, trudna do zignorowania potrzeba zjedzenia, wypicia lub zrobienia czegoś.
I’m craving chocolate.
Mam straszną ochotę na czekoladę.
Można mieć a craving for pizza, ale również a craving for attention – silną potrzebę uwagi.
4. Overwhelmed
Najbliżej po polsku: przytłoczony, przeciążony
Czujemy się overwhelmed, gdy mamy za dużo obowiązków, emocji, informacji albo bodźców i przestajemy sobie z nimi radzić.
I’m feeling overwhelmed by all these responsibilities.
Czuję się przytłoczony wszystkimi tymi obowiązkami.
Słowo może także dotyczyć pozytywnych emocji:
I was overwhelmed with joy.
Ogarnęła mnie ogromna radość.
5. Hangry
Najbliżej po polsku: zły z głodu
To połączenie słów hungry i angry. Opisuje stan, w którym człowiek staje się rozdrażniony tylko dlatego, iż od dawna niczego nie jadł.
Don’t talk to me before dinner. I’m hangry.
Nie rozmawiaj ze mną przed kolacją. Jestem zły z głodu.
Język polski nie ma jednego słowa na ten stan, chociaż samo zjawisko jest nam doskonale znane.
6. Homesick
Najbliżej po polsku: tęskniący za domem
Osoba homesick tęskni za swoim domem, rodziną, krajem lub znanym otoczeniem, szczególnie podczas dłuższego wyjazdu.
She felt homesick during her first week abroad.
W pierwszym tygodniu za granicą bardzo tęskniła za domem.
Polskie tłumaczenie jest proste, ale potrzebujemy do niego co najmniej kilku słów.
7. Bittersweet
Najbliżej po polsku: słodko-gorzki, jednocześnie radosny i smutny
To uczucie, w którym euforia miesza się ze smutkiem. Na przykład wtedy, gdy kończymy istotny etap życia.
Graduation was a bittersweet moment.
Ukończenie szkoły było momentem jednocześnie radosnym i smutnym.
Bittersweet może opisywać wspomnienie, zakończenie filmu, pożegnanie lub sukces okupiony stratą.
8. Self-conscious
Najbliżej po polsku: skrępowany, przesadnie świadomy siebie
Osoba self-conscious martwi się tym, jak wygląda lub jak jest oceniana przez innych.
I feel self-conscious when I speak in public.
Czuję się skrępowany, kiedy przemawiam publicznie.
Nie chodzi wyłącznie o nieśmiałość. To raczej nieprzyjemne skupienie uwagi na sobie i swoich niedoskonałościach.
9. Underwhelming
Najbliżej po polsku: rozczarowujący, mniej imponujący, niż oczekiwano
Coś underwhelming nie musi być tragiczne. Jest po prostu znacznie mniej ekscytujące, efektowne lub interesujące, niż zapowiadano.
The ending of the film was underwhelming.
Zakończenie filmu okazało się rozczarowujące.
To doskonałe słowo na opis produktu, premiery lub wydarzenia, wokół którego narobiono zbyt wiele szumu.
10. Heartwarming
Najbliżej po polsku: chwytający za serce, wzruszający, pokrzepiający
Heartwarming opisuje coś, co wywołuje ciepłe, pozytywne wzruszenie.
It was a heartwarming story about friendship.
To była chwytająca za serce historia o przyjaźni.
Nie każde wzruszenie jest smutne. Heartwarming odnosi się przede wszystkim do wzruszenia przyjemnego i podnoszącego na duchu.
Ludzie, zachowania i relacje
11. Sibling
Najbliżej po polsku: brat lub siostra
Angielskie sibling oznacza jedną osobę będącą naszym bratem albo naszą siostrą, bez wskazywania płci.
Do you have any siblings?
Masz rodzeństwo?
Problem pojawia się w liczbie pojedynczej:
I have one sibling.
Mam jednego brata lub jedną siostrę.
Polskie „rodzeństwo” jest rzeczownikiem zbiorowym, dlatego nie zawsze działa tak samo jak angielskie sibling.
12. Relatable
Najbliżej po polsku: taki, z którym można się utożsamić
Film, mem, post lub bohater jest relatable, jeżeli rozpoznajemy w nim własne doświadczenia i reakcje.
This character is so relatable.
Bardzo łatwo utożsamić się z tą postacią.
W internecie słowo to pojawia się niezwykle często, zwłaszcza pod memami opisującymi codzienne problemy.
13. Entitled
Najbliżej po polsku: roszczeniowy, przekonany, iż coś mu się należy
Osoba entitled oczekuje specjalnego traktowania i uważa, iż zasługuje na więcej niż inni.
He’s so entitled. He expects everyone to help him.
Jest strasznie roszczeniowy. Oczekuje, iż wszyscy będą mu pomagać.
Nie chodzi wyłącznie o stawianie żądań. Ważne jest przekonanie: „należy mi się, bo tak”.
14. Thoughtful
Najbliżej po polsku: troskliwy, uważny, przemyślany
Thoughtful może opisywać osobę, gest, prezent, pytanie lub odpowiedź.
That was very thoughtful of you.
To było bardzo miłe i troskliwe z twojej strony.
Thoughtful gift to niekoniecznie drogi prezent. To prezent dobrze dobrany, pokazujący, iż ktoś naprawdę o nas pomyślał.
15. Considerate
Najbliżej po polsku: liczący się z innymi, taktowny
Osoba considerate zwraca uwagę na potrzeby, uczucia i wygodę innych ludzi.
It was considerate of him to keep the music down.
To było z jego strony bardzo taktowne, iż ściszył muzykę.
Słowo „taktowny” jest bliskie, ale nie zawsze obejmuje codzienną troskę o komfort innych.
16. Petty
Najbliżej po polsku: małostkowy, dziecinny, błahy
Petty opisuje zachowanie wynikające z obrażania się o drobiazgi, chęci odegrania się lub przesadnego skupienia na mało ważnej sprawie.
She deleted his number just to be petty.
Usunęła jego numer tylko po to, żeby zrobić mu na złość.
Możemy też powiedzieć petty argument, czyli kłótnia o coś błahego.
17. Creepy
Najbliżej po polsku: niepokojący, dziwny, przyprawiający o ciarki
Creepy może opisywać człowieka, miejsce, zachowanie, wiadomość albo atmosferę.
That abandoned house looks creepy.
Ten opuszczony dom wygląda niepokojąco.
To coś pomiędzy „dziwny”, „straszny”, „podejrzany” i „odpychający”. Właśnie dlatego trudno znaleźć jedno dobre tłumaczenie.
18. Goofy
Najbliżej po polsku: głupkowaty, zabawnie niepoważny
Osoba goofy zachowuje się trochę niemądrze, ale zwykle w sympatyczny i zabawny sposób.
He has a goofy sense of humor.
Ma głupkowate, ale sympatyczne poczucie humoru.
Polskie „głupi” brzmi znacznie bardziej obraźliwie. Goofy często jest określeniem czułym lub żartobliwym.
19. Easy-going
Najbliżej po polsku: wyluzowany, bezproblemowy, spokojny
Osoba easy-going nie przejmuje się drobiazgami, łatwo się z nią dogadać i nie stwarza niepotrzebnych problemów.
Our new manager is very easy-going.
Nasz nowy kierownik jest bardzo wyluzowany i łatwo się z nim dogadać.
Nie jest to dokładnie to samo co „spokojny”. Chodzi także o elastyczne podejście do ludzi i życia.
20. Laid-back
Najbliżej po polsku: wyluzowany, spokojny, niespinający się
Laid-back przypomina easy-going, ale częściej opisuje ogólny styl bycia, atmosferę lub podejście.
The restaurant has a laid-back atmosphere.
W restauracji panuje swobodna, niezobowiązująca atmosfera.
Można być a laid-back person, ale można również mieć a laid-back lifestyle.
Myślenie, rozwój i podejmowanie decyzji
21. Mindset
Najbliżej po polsku: sposób myślenia, nastawienie
Mindset to zbiór przekonań i sposobów patrzenia na siebie, innych ludzi oraz świat.
You need to change your mindset.
Musisz zmienić swój sposób myślenia.
Popularne określenie growth mindset oznacza nastawienie na rozwój i przekonanie, iż umiejętności można doskonalić.
22. Insight
Najbliżej po polsku: wgląd, trafne spostrzeżenie, głębsze zrozumienie
Insight to cenna obserwacja, która pomaga lepiej coś zrozumieć.
The report provides useful insights into customer behavior.
Raport dostarcza cennych informacji i spostrzeżeń na temat zachowań klientów.
Polskie „wgląd” nie w każdym zdaniu brzmi naturalnie, a „spostrzeżenie” nie zawsze oddaje głębię znaczenia.
23. Hindsight
Najbliżej po polsku: spojrzenie z perspektywy czasu
Hindsight oznacza możliwość ocenienia wydarzenia dopiero po tym, gdy już się zakończyło i znamy jego konsekwencje.
In hindsight, I should have accepted that job.
Z perspektywy czasu widzę, iż powinienem był przyjąć tę pracę.
Popularne powiedzenie brzmi:
Hindsight is 20/20.
Po fakcie wszystko wydaje się oczywiste.
24. Closure
Najbliżej po polsku: emocjonalne zamknięcie sprawy
Closure to poczucie, iż trudna relacja, strata lub sytuacja została wyjaśniona i można ruszyć dalej.
I need closure after the breakup.
Potrzebuję zamknąć ten rozdział po rozstaniu.
Nie chodzi wyłącznie o samo zakończenie. Chodzi o uzyskanie odpowiedzi lub spokoju, który pozwala przestać wracać do przeszłości.
25. Validation
Najbliżej po polsku: uznanie, potwierdzenie, zaakceptowanie czyichś uczuć
W relacjach validation oznacza pokazanie drugiej osobie, iż jej emocje są zrozumiałe i mają znaczenie.
Sometimes people need validation, not advice.
Czasami ludzie potrzebują uznania swoich uczuć, a nie rady.
Nie musimy się z kimś zgadzać, aby validate their feelings, czyli uznać, iż naprawdę tak się czuje.
26. Accountability
Najbliżej po polsku: odpowiedzialność połączona z rozliczeniem
Accountability oznacza nie tylko odpowiedzialność za wykonanie zadania, ale także gotowość do wyjaśnienia swoich działań i poniesienia ich konsekwencji.
Managers must be held accountable for their decisions.
Menedżerowie muszą odpowiadać za swoje decyzje.
Angielskie responsibility i accountability nie są tym samym. Możemy mieć obowiązek wykonania zadania, ale ktoś inny może być ostatecznie rozliczany z jego wyniku.
27. Empowering
Najbliżej po polsku: dodający siły, pewności siebie i sprawczości
Coś empowering sprawia, iż człowiek czuje się silniejszy, bardziej samodzielny i zdolny do działania.
Learning to say no can be empowering.
Nauczenie się odmawiania może dawać poczucie siły i sprawczości.
Polskie „wzmacniający” nie zawsze brzmi naturalnie, szczególnie gdy mówimy o emocjach lub rozwoju osobistym.
28. Open-minded
Najbliżej po polsku: otwarty na nowe pomysły i poglądy
Osoba open-minded jest gotowa wysłuchać innych i rozważyć coś, co różni się od jej dotychczasowych przekonań.
Try to be open-minded about their proposal.
Spróbuj podejść do ich propozycji z otwartym umysłem.
Nie oznacza to bezkrytycznego zgadzania się ze wszystkim. Chodzi o gotowość do uczciwego rozważenia innego punktu widzenia.
29. Challenging
Najbliżej po polsku: wymagający, trudny, stanowiący wyzwanie
Challenging opisuje coś trudnego, ale niekoniecznie złego. Często sugeruje, iż zadanie może pomóc nam się rozwinąć.
It was a challenging but rewarding experience.
To było trudne, ale dające satysfakcję doświadczenie.
Polskie „trudny” brzmi czasem bardziej negatywnie niż angielskie challenging.
30. Rewarding
Najbliżej po polsku: dający satysfakcję, przynoszący poczucie spełnienia
Praca albo doświadczenie jest rewarding, gdy czujemy, iż wysiłek miał sens.
Teaching can be exhausting, but it’s very rewarding.
Nauczanie może być wyczerpujące, ale daje ogromną satysfakcję.
Nie musi chodzić o nagrodę materialną. „Nagrodą” może być poczucie, iż zrobiliśmy coś wartościowego.
Codzienne sytuacje i styl życia
31. Random
Najbliżej po polsku: losowy, przypadkowy, zupełnie znikąd
Słowo random ma znacznie szersze zastosowanie niż polskie „losowy”.
Some random guy started talking to me on the bus.
Jakiś zupełnie obcy facet zaczął ze mną rozmawiać w autobusie.
Random question może oznaczać niespodziewane pytanie bez związku z wcześniejszą rozmową. Z kolei random person to nie „losowa osoba” w matematycznym sensie, ale po prostu ktoś przypadkowy lub nieznany.
32. Convenient
Najbliżej po polsku: wygodny, dogodny, praktyczny
Tłumaczenie zależy od kontekstu.
Is Monday convenient for you?
Czy poniedziałek ci odpowiada?
Online banking is very convenient.
Bankowość internetowa jest bardzo wygodna i praktyczna.
To jedno angielskie słowo może więc oznaczać zarówno dogodny termin, jak i wygodne rozwiązanie.
33. Effortless
Najbliżej po polsku: niewymagający wysiłku, naturalny, swobodny
Effortless opisuje coś, co nie wymaga wysiłku albo przynajmniej tak wygląda.
She makes dancing look effortless.
Kiedy ona tańczy, wszystko wygląda niezwykle lekko i naturalnie.
Możemy też mówić o effortless style – swobodnym stylu, który wydaje się niewymuszony.
34. Procrastinate
Najbliżej po polsku: odkładać coś na później
Procrastinate oznacza świadome unikanie zadania, które powinniśmy wykonać.
I always procrastinate when I have to write a report.
Zawsze odkładam wszystko na później, kiedy mam napisać raport.
Polski potrzebuje całego zwrotu, podczas gdy język angielski ma osobny czasownik. Istnieje też rzeczownik procrastination – prokrastynacja.
35. Commute
Najbliżej po polsku: regularnie dojeżdżać do pracy lub szkoły
I commute to work by train.
Codziennie dojeżdżam do pracy pociągiem.
Commute może być również rzeczownikiem:
My morning commute takes an hour.
Mój poranny dojazd do pracy zajmuje godzinę.
Nie chodzi o dowolną podróż, ale o regularne przemieszczanie się między domem a miejscem pracy lub nauki.
36. Binge-watch
Najbliżej po polsku: oglądać wiele odcinków jeden po drugim
We binge-watched the entire series over the weekend.
W weekend obejrzeliśmy cały serial od początku do końca.
Można powiedzieć „oglądać serial ciurkiem”, ale binge-watch jest bardziej uniwersalne i już na stałe weszło do języka internetowego.
37. Catchy
Najbliżej po polsku: chwytliwy, wpadający w ucho, łatwy do zapamiętania
Piosenka jest catchy, jeżeli jej melodia gwałtownie zostaje nam w głowie.
I don’t like the song, but the chorus is really catchy.
Nie podoba mi się ta piosenka, ale jej refren naprawdę wpada w ucho.
Catchy może również opisywać slogan, nazwę, hasło reklamowe lub tytuł artykułu.
38. Cheesy
Najbliżej po polsku: kiczowaty, przesłodzony, banalny, żenująco romantyczny
The film was cheesy, but I enjoyed it.
Film był strasznie kiczowaty i przesłodzony, ale dobrze się na nim bawiłem.
Cheesy joke to banalny albo suchy dowcip. Cheesy romantic scene to przesadnie sentymentalna scena romantyczna. Jedno polskie tłumaczenie nie pasuje do wszystkich tych sytuacji.
39. Absent-minded
Najbliżej po polsku: roztargniony, zamyślony
Osoba absent-minded zapomina o drobnych rzeczach, ponieważ jest skupiona na czymś innym.
I was so absent-minded that I left my keys in the fridge.
Byłem tak roztargniony, iż zostawiłem klucze w lodówce.
Słowo nie musi sugerować poważnych problemów z pamięcią. Często opisuje zabawne skutki zamyślenia.
40. Uncanny
Najbliżej po polsku: niesamowity, niepokojąco podobny, dziwnie trafny
Uncanny opisuje coś tak niezwykłego lub dokładnego, iż zaczyna wydawać się odrobinę niepokojące.
He has an uncanny ability to predict what people will say.
Ma niemal niepokojącą zdolność przewidywania tego, co powiedzą inni.
Możemy też mówić o an uncanny resemblance, czyli uderzającym, niemal niesamowitym podobieństwie.
Rozmowy, praca i życie w internecie
41. Small talk
Najbliżej po polsku: niezobowiązująca rozmowa o błahych sprawach
Small talk to krótka rozmowa o pogodzie, weekendzie, podróży lub innych bezpiecznych tematach.
I’m terrible at small talk.
Nie potrafię prowadzić niezobowiązujących rozmów.
Polskie „pogawędka” bywa zbyt swobodne, a „rozmowa o niczym” brzmi bardziej lekceważąco.
42. Feedback
Najbliżej po polsku: informacja zwrotna, opinia połączona ze wskazówkami
Could you give me some feedback on my presentation?
Czy możesz przekazać mi swoją opinię na temat mojej prezentacji?
Feedback nie musi być zwykłą oceną. Najczęściej zawiera konkretne uwagi, które mają pomóc coś poprawić. Nic dziwnego, iż samo angielskie słowo jest tak często używane również po polsku.
43. Deadline
Najbliżej po polsku: ostateczny termin wykonania zadania
The deadline for applications is Friday.
Ostateczny termin składania zgłoszeń upływa w piątek.
„Termin” nie zawsze oznacza ostatni możliwy moment. Właśnie dlatego w polskich firmach i szkołach tak często słyszymy angielskie deadline.
44. Brainstorm
Najbliżej po polsku: wspólnie wymyślać pomysły
Let’s brainstorm some ideas for the campaign.
Zróbmy burzę mózgów i wymyślmy pomysły na kampanię.
Po polsku mamy rzeczownik „burza mózgów”, ale brakuje nam równie wygodnego czasownika. Trudno przecież powiedzieć: „poburzomózgujmy”.
45. Networking
Najbliżej po polsku: budowanie sieci kontaktów zawodowych
The conference is a great opportunity for networking.
Konferencja jest świetną okazją do nawiązania kontaktów zawodowych.
Networking nie oznacza jednorazowego poznania kogoś. To świadome tworzenie i rozwijanie relacji, które mogą pomagać w życiu zawodowym.
46. Guilt-trip
Najbliżej po polsku: wzbudzać w kimś poczucie winy, aby nim manipulować
Don’t guilt-trip me into going with you.
Nie próbuj wywoływać we mnie poczucia winy, żebym z tobą poszedł.
Angielski ma tutaj bardzo wygodny czasownik. Polskie tłumaczenie wymaga opisania całego mechanizmu zachowania.
47. Overshare
Najbliżej po polsku: powiedzieć o sobie zdecydowanie za dużo
I think I overshared during that conversation.
Chyba powiedziałem podczas tej rozmowy zbyt wiele prywatnych rzeczy.
Oversharing często zdarza się w internecie, ale może przytrafić się również podczas pierwszego spotkania, rozmowy w pracy albo rodzinnego obiadu.
48. Ghost
Najbliżej po polsku: nagle zerwać kontakt bez wyjaśnienia
Jako czasownik to ghost someone oznacza przestać odpowiadać na wiadomości i zniknąć z czyjegoś życia.
We went on three dates, and then she ghosted me.
Byliśmy na trzech randkach, a później nagle przestała się do mnie odzywać.
Zjawisko zaczęło być kojarzone głównie z randkowaniem, ale dziś może dotyczyć również znajomych, kandydatów do pracy lub klientów.
49. Serendipity
Najbliżej po polsku: szczęśliwy przypadek prowadzący do wartościowego odkrycia
Serendipity to sytuacja, w której znajdujemy coś interesującego lub wartościowego, chociaż wcale tego nie szukaliśmy.
Meeting her was pure serendipity.
Spotkanie jej było niezwykłym szczęśliwym zbiegiem okoliczności.
Nie jest to zwykły przypadek. istotny jest jego pozytywny i niespodziewany rezultat.
50. Wanderlust
Najbliżej po polsku: silna potrzeba podróżowania i odkrywania świata
After two years at home, I was filled with wanderlust.
Po dwóch latach spędzonych w domu czułem ogromną potrzebę podróżowania.
Możemy powiedzieć „żądza podróży” albo „ciągnie mnie w świat”, ale żadne z tych określeń nie jest tak krótkie i naturalne jak wanderlust.
Czy tych słów naprawdę nie da się przetłumaczyć?
Oczywiście, iż się da. Właśnie zrobiliśmy to pięćdziesiąt razy.
Problem polega na tym, iż tłumaczenie nie zawsze oznacza znalezienie jednego polskiego słowa o identycznym znaczeniu. Czasami potrzebujemy całego wyrażenia. Innym razem odpowiednik zależy od sytuacji, tonu wypowiedzi albo relacji między rozmówcami.
To właśnie sprawia, iż nauka języka jest tak fascynująca. Poznając nowe słowo, nie uczymy się jedynie kolejnej etykietki przyklejonej do znanego pojęcia. Czasami uczymy się zupełnie nowego sposobu opisywania emocji, zachowań i codziennych doświadczeń.
A którego angielskiego słowa najbardziej brakuje Ci w języku polskim?
